Patiënteninformatie
Behandeling van orofaryngeale dysfagie bij patiënten met de ziekte van Parkinson: Neuromusculaire elektrostimulatie versus logopedische sliktherapie.

Inleiding
Ten gevolge van de ziekte van Parkinson kunnen slikproblemen ontstaan. De huidige behandeling van deze slikstoornissen bestaat uit intensief oefenen van het slikken onder begeleiding van een logopedist. Op de afdeling KNO / Foniatrie is momenteel een wetenschappelijk onderzoek gaande naar de effecten van zogenaamde elektrostimulatie bij slikproblemen. Hierbij worden de slikspieren van de keel d.m.v. heel laag gedoseerde stroompjes geprikkeld. De slikspieren gaan hierdoor beter samentrekken waarbij zal worden onderzocht of het slikken gemakkelijker verloopt.

Doel en opzet van het onderzoek
Het doel van het onderzoek is na te gaan of deze elektrostimulatie van de slikspieren leidt tot een beter en sneller herstel van het slikken. De therapie is bedoeld voor mensen met slikproblemen in aanwezigheid van de ziekte van Parkinson. In het onderzoek worden de patiënten d.m.v. loting (randomisatie) in drie groepen verdeeld. Eén groep ontvangt de gebruikelijke sliktraining. Naast mondmotorische oefeningen zal aandacht worden besteed aan het geven van eet- en drinkadviezen. De tweede- en de derde groep ontvangen  de gebruikelijke sliktraining en daarbij elektrostimulatie van de slikspieren. De tweede en de derde groep ontvangen elektrostimulatie met een verschil in stroomintensiteit. Er worden in uw hals twee elektroden geplakt waar een heel laag stroompje op kan worden gezet. Dit stroompje zal uw slikspieren stimuleren zodat het slikken mogelijk wordt vergemakkelijkt. Gedurende 3 weken krijgt u dagelijks logopedische oefentherapie al of niet met elektrostimulatie in tegenstelling tot de standaard behandelfrequentie van één à twee behandelsessies per week. Tijdens de therapie zal u herhaaldelijk worden gevraagd uw mening te geven over de ernst van uw slikprobleem. Daarnaast zullen voor en na de slikrevalidatie een slikvideo dmv een röntgenfilmpje en een slikvideo dmv een scopie (cameraatje in de mondholte) worden gemaakt terwijl u wat drinkt en/of eet. De effecten van de sliktraining zullen voor de drie groepen worden vergeleken. Voor en na de slikrevalidatie zult u worden gevraagd twee vragenlijsten in te vullen die betrekking hebben op de problemen die u ondervindt tijdens het spreken en het slikken. Na beëindiging van het onderzoek kan de logopedische behandeling van één à twee behandelsessies per week worden gecontinueerd bij een logopedist in uw buurt. De elektrostimulatie kan echter niet worden gecontinueerd.

Wat betekent deelname aan dit onderzoek?
Voorafgaand aan de logopedische therapie zal een afspraak worden gemaakt voor het maken van slikvideo`s en het opnemen van het stemgeluid. De slikvideo wordt uitgevoerd door de KNO arts. Met behulp van een klein cameraatje kan de arts via de neus in de keelholte kijken terwijl u verschillende voedingsmiddelen eet of drinkt. Dit is niet pijnlijk. De tweede slikvideo vindt plaats op de röntgenafdeling. Tijdens dit onderzoek drinkt u een kleine hoeveelheid contrastvloeistof terwijl een röntgenfilmpje wordt gemaakt van de slikbeweging. Dit onderzoek is eveneens niet pijnlijk. Daarna zal gedurende drie opeenvolgende weken dagelijks (werkdagen) telkens een half uur worden geoefend. Dit gebeurt onder begeleiding van een gespecialiseerde logopedist. De elektrostimulatie van de slikspieren gebeurt door middel van elektrodes die op de huid van de hals worden geplakt. Deze stimulatie voelt als een tinteling en/of lichte opwarming van de huid. De behandeling vindt plaats op de polikliniek KNO/Foniatrie van het AZM. Na afloop van deze drie weken zullen opnieuw een slikvideo en een audio-opname van de stem worden gemaakt. Ook zullen voor- en na de therapie 2 vragenlijsten over de stem en het slikken worden ingevuld wat ongeveer 15 minuten in beslag zal nemen. Er wordt een dagboekje aan u meegegeven zodat u bijzonderheden over het slikken thuis kunt noteren. Drie maanden na het beëindigen van de behandeling zullen nogmaals de twee slikvideo`s, de opname van het stemgeluid en de 2 vragenlijsten worden herhaald om het effect van de behandeling na langere tijd te onderzoeken.

Voor- en nadelen
Deelname aan dit onderzoek betekent dat u zich gedurende drie weken intensief inzet. U zult iedere dag bezig zijn met oefeningen. Dit vraagt enerzijds een aanzienlijke tijdsinvestering van u, anderzijds heeft u maximaal profijt van de therapie. U kunt niet zelf bepalen aan welke therapie u de voorkeur geeft. U wordt ingedeeld bij één van de drie groepen met behulp van een zogenaamd randomisatieprogramma. Dit houdt in dat u even veel kans heeft te worden ingedeeld bij één van de drie groepen. Dit gebeurt volkomen willekeurig en wordt door de computer bepaald.

Risico's
Elektrostimulatie wordt afgeraden op ontstoken of geïrriteerde huid, op open wonden, op tumoren of op bestraalde huid na radiotherapie. Tijdens de therapie moeten pacemakers kunnen worden uitgeschakeld. Tijdens de slikvideo`s bestaat een gering risico op verslikken met als gevolg verslik-longontsteking. 

Vrijwilligheid van deelname
De deelname aan deze wetenschappelijke studie is volledig vrijwillig. Patiënten kunnen zonder verdere verklaring op elk gewenst moment de deelname aan het onderzoek beëindigen. Indien gewenst kan de slikbehandeling worden voortgezet bij een logopedist buiten het ziekenhuis. U bepaalt zelf of u toestemming verleent om te worden benaderd in geval van eventueel vervolgonderzoek.

Vertrouwelijkheid van de gegevens
Uw huisarts zal op de hoogte worden gebracht van uw deelname aan dit wetenschappelijk onderzoek indien u dit wenst. De resultaten van het onderzoek en de persoonlijke gegevens zullen strikt vertrouwelijk worden behandeld. Ondergetekenden zullen hier de verantwoording voor dragen.

Verzekering
Voor dit onderzoek is een verzekering afgesloten. Zie hiervoor de bijlage.

Onafhankelijke arts
Voor vragen over dit onderzoek kunt u terecht bij een onafhankelijke arts Dr. B.Kremer. Hij is niet direct bij het onderzoek betrokken, maar wel voldoende op de hoogte om uw vragen te kunnen beantwoorden. U kunt met hem contact opnemen via telefoonnummer 043-3875585.

Vragen
Voor vragen over dit onderzoek kunt u ook terecht bij de onderzoeker Dr.R. Speyer op telefoonnummer 043-3875585

Dr. R. Speyer
Spraak- en Taalpatholoog / Wetenschappelijk onderzoeker
Afdeling KNO / Foniatrie / Audiologisch Centrum
Telefoon 043-3875585

Dr. B. Kremer
KNO-arts
Afdeling KNO 
Telefoon 043 3877585