Bron: CG-Raad

Vorig jaar heeft het kabinet de nieuwe pakketmaatregelen AWBZ ingevoerd. Nu, een jaar later, blijkt dat deze maatregelen onbedoeld grote negatieve effecten hebben op de levens van mensen met een handicap of chronische ziekte. De CG-Raad baseert deze conclusie op basis van signalen van zijn leden en hun achterban. De CG-Raad wil onder meer een betere indicatie.

Bij de invoering van de maatregelen beloofde staatssecretaris Bussemaker de meest kwetsbare mensen niet te zullen treffen. Volgens haar kunnen mensen met zwaardere problemen (die veel zorg en ondersteuning nodig hebben), deze hulp en ondersteuning voortaan via gemeente of zorgverzekeraar krijgen. Inderdaad zijn er positieve geluiden. Er zijn mensen die de zorg en ondersteuning, ondanks de strengere eisen, kunnen behouden. Anderen krijgen de ondersteuning nu via hun gemeente.

Maar er is ook veel mis. De CG-Raad constateert dat er complexe problemen ontstaan bij mensen die zijn herbeoordeeld. Daarbij gaat het vaak om mensen die met behulp van familie, vrienden en een beetje professionele zorg, thuis wonen.

Knelpunten

1. Een groot knelpunt is het beoordelingsproces (de indicatie). Indicatieformulieren zijn zo ingewikkeld dat mensen grote moeite hebben om zelfstandig de formulieren in te vullen. Het is erg lastig om de eigen vraag voor zorg zo onder woorden te brengen dat het CIZ een indicatie kan geven die past bij de zorgvraag. Hierdoor ontstaat ongelijkheid bij de herbeoordeling. Mensen die in instellingen verblijven of zorg via een instelling (in Natura) afnemen, zijn bij hun indicatie afhankelijk van de medewerker die de indicatieaanvraag invult. Er lijkt sprake van willekeur. Niet alle medewerkers hebben evenveel kennis en ervaring of nemen voldoende tijd voor de indicatie. Veel indicaties gaan via de telefoon.
   
   
2. Mensen zien af van (extra) zorg, omdat dat tot meer kosten leidt. Zij hebben daarvoor onvoldoende geld. Bijvoorbeeld: als zij uren begeleiding verliezen vragen zij niet vanzelf huishoudelijke zorg aan. Zij moeten daar namelijk een eigen bijdrage voor betalen. Voor het betalen van die eigen bijdrage hebben zij te weinig inkomen.
   
   
3. Er treedt verwaarlozing op. Doordat mensen minder begeleiding krijgen of begeleiding verliezen worden ze eenzaam. Vaak raken ze het overzicht en hun dagstructuur kwijt. Ze kunnen hun huishouden niet runnen en nemen bijvoorbeeld hun medicijnen niet of op de verkeerde wijze in. Dit heeft verstrekkende gevolgen op korte en lange termijn.
   
   
4. Een grote groep mensen valt buiten elke regeling of voorziening. Zij weten vaak niet welke regelingen er bestaan en hebben nauwelijks een sociaal netwerk. Daardoor kunnen hulpinstanties deze mensen moeilijk vinden. Dit geldt bijvoorbeeld voor een groep volwassen met een licht verstandelijke beperking.

Al met al ontstaat er een beeld van mensen die door het verlies van uren begeleiding, zorg of ondersteuning steeds minder mee kunnen doen. De gevolgen zijn ingrijpend. Als mensen minder ondersteuning krijgen, onvoldoende geld hebben, hun netwerk verliezen of zich gaan verwaarlozen stapelen de problemen zich op.

Betere indicatie en maatwerk
De CG-Raad wil dat deze verschraling van zorg en ondersteuning stopt. Gemeenten zullen hun inspanningen moeten verhogen om mensen met gemeentelijke voorzieningen bij te staan. Daarbij is het nodig dat zij individueel maatwerk bieden. Daarnaast moet de (her)beoordeling makkelijker en veel zorgvuldiger worden. CG-Raad wil dat mensen makkelijker hun zorgvraag in de indicatie weer kunnen geven. Inmiddels wordt daar in de contacten met de gemeenten en het CIZ aan gewerkt.

Wat doet de CG-Raad?
Ondertussen timmert de CG-Raad zelf hard aan de weg. Met het signaleren van wat er leeft onder de achterban via de AWBZ-monitor. Deze signalen gebruikt de CG-Raad in zijn overleg met kamerleden, ambtenaren en het CIZ. Het doel is verbetering van het beleid en de uitvoeringspraktijk.
Dankzij actieve lobby van onder andere de patiëntenorganisaties wordt nu meer tijd genomen voor de herindicaties van kinderen. Tienduizend kinderen worden de eerste maanden van 2010 opnieuw beoordeeld. Het CIZ heeft gekozen voor een meer integrale aanpak, zodat er minder kans is dat ouders en kinderen in de problemen komen bij het schrappen van AWBZ zorg.

Regionale belangenbehartigers maken zich in het land sterk voor mensen die getroffen worden. Zij helpen met het schrijven van bezwaarschriften. Vaak leidt dit, weliswaar na lang wachten, tot positief resultaat. Allerlei belangenbehartigers, waaronder MEE, helpen mensen bij het zoeken naar alternatieven.

Meld uw ervaringen
Veel mensen hebben de afgelopen weken een nieuwe beoordeling gekregen. In 2010 zal voor een nog grotere groep duidelijk worden wat de effecten zijn. De CG-Raad blijft deze effecten volgen. Daarvoor horen wij graag uw ervaringen met de AWBZ en de herbeoordelingen. Meld ze via het meldpunt Veranderingen in de AWBZ