Een appel met meer dan de wettelijke toegestane hoeveelheid gif, is geen gevaar voor de gezondheid. Wel is er een verband tussen langdurige blootstelling aan pesticiden en de ziekte van Parkinson.
Zeven procent van onze groenten en fruit bevat meer bestrijdingsmiddelen dan wettelijk is toegestaan. Maakt u zich zorgen? Eet gevarieerd. Koop zo mogelijk Nederlandse producten, want Nederlandse tuinders produceren schoon. Of kies voor biologisch, dan weet je zeker dat het niet bespoten is. Maar ga vooral niet minder groenten en fruit eten, want als er één ding is bewezen, is het wel dat groenten en fruit beschermen tegen ziekten.
Dat raadt professor doctor Tinka Murk, hoogleraar toxicologie (vergiftenleer) aan Wageningen Universiteit, consumenten aan die ongerust zijn geworden door de recente publicaties van Milieudefensie en Natuur en Milieu. Door een beroep te doen op de Wet Openbaarheid van Bestuur kregen de organisaties beschikking over alle resultaten van metingen die de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) in 2006 en 2007 deed naar restanten landbouwgif op groenten en fruit.

Uit die gegevens blijkt dat op zeven procent van de producten meer bestrijdingsmiddelen werden gevonden dan wettelijk is toegestaan. Druiven, mandarijnen, aardbeien, sinaasappels, appels, komkommers, paprika's en kropsla bevatten de meeste residuen.
,,Overschrijdingen horen niet voor te komen, maar het klinkt veel dramatischer dan het is,'' zegt toxicologe Murk. ,,Het Maximum Residu Level (MRL) wordt gebaseerd op de hoeveelheid die maximaal op een product terechtkomt bij goed landbouwkundig gebruik en op de veilige maximale inname bepaald aan de hand van proefdieronderzoek. De maximale dosis die een rat per kilogram gewicht kan binnenkrijgen, wordt dan met een factor honderd verlaagd. Dat is de limiet voor mensen.
Wanneer bij normaal landbouwkundig gebruik de hoeveelheid residu lager kan zijn dan de veilige waarde, dan wordt de norm verder verlaagd. Stel dat de VWA een minieme, volstrekt toelaatbare hoeveelheid van zo'n stof meet op een product van buiten de EU, dan wordt dat geregistreerd als overschrijding. Zo ontstaat een vertekend beeld.''

Toch zijn de waarschuwingen van Milieudefensie en Natuur en Milieu mogelijk niet helemaal ongegrond. Blootstelling aan bestrijdingsmiddelen wordt internationaal in verband gebracht met een verhoogd risico op de ziekte van Parkinson. Zo heeft de ziekte consequent een voorkeur voor agrarische gebieden.
In de Geoparkinson Studie stelden Britse onderzoekers in 2007 vast dat Europese tuinders een 39 procent verhoogd risico hebben. Eerder werd in een onderzoek op Hawaii gevonden dat stevige fruiteters vaker door de ziekte werden getroffen. De auteurs wezen blootstelling aan pesticiden aan als waarschijnlijkste oorzaak.
In Nederland ontbreken gegevens over de geografische verspreiding van de ziekte van Parkinson. Niemand weet dus of onze tuinders net als hun collega's in andere landen vaker Parkinson ontwikkelen dan de rest van de bevolking.
Er is wel ten minste één hint. Onderzoeker Hans Bosma van de Universiteit van Maastricht ontdekte acht jaar geleden dat Limburgers die in het verleden geregeld met bestrijdingsmiddelen hadden gewerkt, zoals akkerbouwers en tuinders, veel vaker tekenen van Milde Cognitieve Dysfunctie (MCD) vertoonden. Ze hadden problemen met woorden en cijfers, het benoemen van kleuren en konden niet helder uit hun woorden komen.
In het medisch tijdschrift The Lancet schreef Bosman: ,,Onze bevindingen suggereren dat blootstelling aan pesticiden tot subtiele veranderingen in de hersenfunctie leidt.''

Dit zijn epidemiologische gegevens, die niets zeggen over een eventueel oorzakelijk verband. Het waren onfortuinlijke junks die de link tussen landbouwgif en de ziekte van Parkinson steviger maakten. Zeven Californische drugsverslaafden ontwikkelden in een tijdsbestek van nog geen etmaal onomkeerbare verschijnselen van Parkinsonisme: trillen, evenwichtsstoorrnissen en extreme stijfheid. Al snel werd duidelijk dat alle slachtoffers synthetische heroïne hadden gespoten, vervaardigd door een oplichter met plezier in scheikunde.

In plaats van nep-heroïne bleek de hobbylaborant per ongeluk MPTP te hebben geproduceerd, een zenuwgif dat al in geringe doses acute Parkinson teweeg brengt. Het wordt in het lichaam omgezet in MPP-plus, dat de cellen in de substantia nigra vernietigt. Deze cellen maken de boodschapperstof dopamine. Een tekort aan dopamine geeft Parkinson.

Het MPP-plus molecuul lijkt sterk op dat van paraquat, een onkruidverdelger die in Nederland tot vorig jaar werd gebruikt. Paraquat is net iets anders en wekt geen Parkinson op. Maar in de land- en tuinbouw worden honderden verschillende bestrijdingsmiddelen gebruikt. Die worden slechts onafhankelijk van elkaar getest.
Deborah Cory-Slechta, hoogleraar toxicologie aan de Universiteit van Rochester, vroeg zich af of er sprake is van interactie. Ze begon te experimenteren en koos voor een combinatie van paraquat en maneb, een veelgebruikte schimmeldoder op basis van mangaan. Tot haar verbazing had ze meteen beet. Muizen die alleen een veilige dosis paraquat of maneb kregen, bleven gezond.

De beestjes die aan geringe hoeveelheden van beide pesticiden werden blootgesteld, ontwikkelden halverwege hun muizenleven alle verschijnselen van Parkinson. In hun hersenen trof ze zelfs de zogenoemde Lewy-lichaampjes aan, eiwitstructuren die karakteristiek zijn voor de ziekte.

Is het mogelijk dat bij mensen die vaak vervuild fruit eten iets dergelijks gebeurd? En hoe vervuild moet dat fruit zijn?
,,Dat is onmogelijk te zeggen,'' e-mailt Cory-Slechta. ,,Bestrijdingsmiddelen komen in alle mogelijke combinaties en doses het lichaam van de consument binnen. Maar het lijkt me sterk dat ik het onvoorstelbare geluk had net die ene gevaarlijke combinatie te vinden.''
Cory-Slechta twijfelt er nauwelijks aan dat heel wat afzonderlijk veilige pesticiden in combinatie potentieel neurotoxisch zijn. ,,Het punt is dat niet onderzocht wordt om welke combinaties het gaat en bij welke doses de synergie optreedt.''

Ook toxicologe Tinka Murk wil graag meer weten over effecten van combinaties van pesticiden, maar is er tegelijkertijd van overtuigd dat het in Nederland dankzij strikte regelgeving en een goed werkend controlesysteem zo'n vaart niet zal lopen. ,,Nogmaals, de veiligheidsmarges zijn groot en de hoeveelheden waaraan we als consument worden blootgesteld, zijn miniem. Dat tuinders extra risico lopen, zou ik me kunnen voorstellen, maar de consument hoeft zich geen zorgen te maken.''
Intussen lijkt de overheid naar de wetenschap te luisteren. ,,Het testen van combinaties pesticiden is een punt van aandacht,'' zegt woordvoerder Chris Krikken van de VWA. ,,In de toekomst zullen bestrijdingsmiddelen ook in combinaties op hun veiligheid worden getoetst.'' Deborah Cory-Slechta: ,,Een uitstekend besluit. Als dat systematisch gebeurt, kan het wel eens verrassingen opleveren.''

Maakt u zich zorgen om bestrijdingsmiddelen op voedsel? Mail naar mijndiagnose@ad.nl

Bron:ad.nl