En de Parkinson Patiënten Vereniging is partner in dit project

De Radboud Universiteit Nijmegen, de universiteiten van Maastricht, Twente en een aantal bedrijven en patiëntengroeperingen hebben hun krachten gebundeld op het gebied van Brain Computer Interfacing.  Het doel van dit project is te onderzoeken waar meerwaarde gevonden kan worden in de medische toepassingen waarbij de combinatie computer/hersenen een rol speelt. Naast de PPV zijn ook de Epilepsie Vereniging Nederland en de Stichting ALS erbij betrokken. Het gaat de onderzoekers overigens niet alleen om mensen met chronische aandoeningen. Recente ontwikkelingen op het gebied van de analyse en beïnvloeding van hersenactiviteit zullen worden toegepast voor verbetering van de levenskwaliteit en prestatie van zowel patiënten als gezonde personen. Het project wordt gefinancierd door onder meer het Ministerie van Economische Zaken in het kader van innovatie.

Brain Computer Interfacing (BCI)
In BCI wordt een rechtstreekse verbinding tussen computer en hersenen gemaakt waarbij de gebruiker met gedachten een computer aanstuurt, of de computer de hersenen stimuleren. Een goed voorbeeld daarvan is de Deep Brain Stimulation (DBS) waar al zoveel mensen met Parkinson baat bij hebben.

Fundamenteel onderzoek in de neuro-cognitie maakt langzamerhand duidelijk hoe de hersenen werken en welke de coderingen zijn die bepaalde hersenkernen gebruiken. Die zijn dan mogelijk aan te sturen. Op die manier kan de computer het brein ondersteunen, bijvoorbeeld met de besturing van een rolstoel. Zie http://www.theaudeo.com/, onder het kopje ‘media'.

Voor de ziekte van Parkinson is een aantal projecten gefinancierd binnen het grote BrainGain-project. Deze gaan met name over het verder optimaliseren van de Deep Brain Stimulation. Gedeeltelijk gaat het hierbij om het verkrijgen van een beter begrip over waarom deze behandeling nu eigenlijk werkt en voor een deel gaat het over het beter werkzaam maken van de behandeling, onder andere door ervoor te zorgen dat de stimulatie elektroden nog beter op de juiste plaats in de hersenen komen. Ook zal onderzoek gedaan worden naar de effecten van DBS op het lopen en het evenwicht. Voor de mensen met Parkinson  hebben deze ontwikkelingen op heel korte termijn nog geen betekenis voor de klinische praktijk. Maar de hoop is dat door de nieuwe inzichten in de toekomst een verbeterde vorm van DBS beschikbaar komt die zowel effectiever als veiliger is.

Neuro-feedback
Een ander aandachtspunt in BrainGain is het kritisch bekijken van onbewezen claims van onder meer de neuro-feedback beweging. Die meent dat het aanleren van controle over simpele karakteristieken van eigen hersensignalen een goede behandeling van de meest uiteenlopende aandoeningen is. In het kader van het project zullen, samen met patiëntenorganisaties gedegen studies worden opgezet naar de werking en effectiviteit van neuro-feedback.

Economisch perspectief
De psychiatrische en neurologische professionals in het BCI-consortium willen ook onderzoeken of moderne analyses van hersensignalen inzetbaar en effectief zijn voor specifiek gerichte therapieën. Denk maar aan het aanleren van ontspanning, concentratie en meditatie voor het bestrijden van stress.

Om ook een grote economische impuls te bereiken zal het consortium de mogelijkheden van wetenschappelijke vernieuwing breed uitwerken zodat ook gezonde mensen van nieuwe technologieën kunnen profiteren. Denk bijvoorbeeld aan het besturen van een computerspel door middel van gedachten, of dat informatie alleen op een beeldscherm verschijnt als blijkt uit de hersenactiviteit van de gebruiker dat hij er ook echt visuele aandacht voor heeft.

Het project is eind vorig jaar gestart en heeft een looptijd van zes jaar. Het is te hopen dat de eerste tastbare resultaten voor mensen met Parkinson wat eerder aan het licht komen. We houden u op de hoogte.

Peter Hoogendoorn

Met dank aan drs. Ton Tempels (Epilepsie Vereniging Nederland), dr. ir. Peter Desain (projectleider BrainGain) en dr. Bas Bloem (Radboud Universiteit)

Meer informatie op www.braingain.nl