Over het effect van oestrogenen, als ondersteunende therapie bij de ziekte van Parkinson, bestaat nog veel onduidelijkheid. Wetenschappelijke studies, zowel bij dieren als bij mensen, spreken elkaar tegen. Vooralsnog is er geen reden het gebruik van oestrogenen aan te raden. Anderzijds kunnen vrouwen met de ziekte van Parkinson met een gerust hart oestrogenen gebruiken ter bestrijding van overgangsklachten.

Cholesterol
Oestrogenen is de verzamelnaam voor een groep hormonen die het lichaam zelf maakt uit cholesterol. Met name de eierstokken van de vrouw maken tijdens de vruchtbare periode van het leven flinke hoeveelheden oestrogeen aan. Oestrogenen zijn vooral bekend omdat ze in de anticonceptiepillen zitten en ook worden gebruikt ter bestrijding van overgangsklachten. De belangrijkste effecten van deze hormonen spelen zich af op het niveau van de voortplantingsorganen.

Centrale zenuwstelsel
Daarnaast hebben de oestrogenen ook invloed op de werking van het centrale zenuwstelsel. Dit laatste heeft de vraag doen rijzen in hoeverre oestrogenen ook een rol spelen bij het ontstaan van de ziekte van Parkinson, of de behandeling hiervan. De afgelopen jaren is veel wetenschappelijk onderzoek, zowel bij mensen als in diermodellen voor de ziekte van Parkinson, verricht om een antwoord op deze vragen te krijgen. Helaas, spreken de resultaten van de studies elkaar tot nu toe tegen. Aanwijzingen dat oestrogenen inderdaad een rol spelen bij het ontstaan van Parkinson komen zowel vanuit studies bij mensen, als diermodellen.

Meer mannen
Allereerst is er de veronderstelling, dat er gemiddeld meer mannen de ziekte van Parkinson ontwikkelen, dan vrouwen, hoewel niet iedere onderzoeker het daarmee eens is. Mannen maken veel minder oestrogenen in hun lichaam aan dan vrouwen. In diermodellen is geconstateerd dat oestrogenen enigszins beschermend werken tegen de afname van de aanmaak van dopamine in de hersenen, zoals die wordt opgewekt door de dieren te behandelen met de chemische stof MPTP. Daar tegenover staan echter studies, waaruit blijkt, dat het gebruik van oestrogenen na de overgang bij vrouwen geen invloed heeft op het risico om de ziekte van Parkinson te krijgen. In een andere studie bleek het gebruik van oestrogenen de leeftijd waarop de aandoening ontstaat zelfs te verlagen. En dat oestrogenen ook in de mens beschermen tegen de aantasting van de dopamine-producerende hersencellen is tot op heden niet aangetoond.

Onbeantwoorde vraag
Kortom, in hoeverre oestrogenen het ontstaan van de ziekte van Parkinson kunnen voorkomen, is nog een onbeantwoorde vraag. Maar ook over de vraag, of het gebruik van oestrogenen enig nut heeft, als de ziekte zich reeds heeft geopenbaard, heerst nog onduidelijkheid. Bekend is dat bij vrouwen voor de overgang de ernst van de symptomen van de ziekte kan variëren gedurende de menstruatiecyclus. Het toenemen van het parkinsonisme valt vaak samen met de dagen rond de menstruatie, de dagen waarin de hoeveelheid oestrogenen in het lichaam het laagst is. Dit zou pleiten voor een gunstig effect van oestrogenen op de symptomen van de aandoening. Een positief effect van oestrogenen is eveneens gevonden bij een groep vrouwen met de ziekte van Parkinson die in een verzorgingshuis verbleven. De hormoongebruiksters bleken beter in staat te zijn dagelijkse handelingen uit te voeren, dan de vrouwen met Parkinson die geen oestrogenen gebruikten.

Onderzoeksfase
Hier tegenover staan echter studies waarin geen positief effect op de aandoening werd gevonden bij gebruiksters van oestrogenen. In een studie nam het parkinsonisme juist toe als vrouwen oestrogenen gebruikten. Al met al bevindt het onderzoek naar de relatie tussen oestrogenen en de ziekte van Parkinson zich nog volop in de onderzoeksfase, constateert Dr. M.W.I.M. Horstink, neuroloog in het UMC St. Radboud te Nijmegen. Het is op basis van de huidige kennis nog veel te vroeg om positieve, dan wel negatieve adviezen te geven over het gebruik van oestrogenen bij de ziekte van Parkinson. Je mag er overigens wel van uit gaan, dat eventuele gunstige effecten van oestrogenen op Parkinson niet echt groot zullen zijn, want dan was dat inmiddels uit al het gedane onderzoek wel duidelijk geworden.

Langdurig gebruik
We moeten ook niet vergeten dat langdurig gebruik van oestrogenen de kans op borstkanker en hart- en vaatziekten enigszins vergroot. Dit is een extra reden om pas over te gaan tot het voorschrijven van oestrogenen als we zeker weten dat de voordelen opwegen tegen de nadelen ervan. Vergelijk het maar met roken: roken beschermt enigszins tegen Parkinson, maar niemand zal dat als therapie adviseren, gezien de risico's op longkanker en hart- en vaatziekten. Anderzijds zeggen we op grond van de huidige kennis, dat als vrouwen om andere redenen oestrogenen krijgen voorgeschreven, bijvoorbeeld ter bestrijding van overgangsklachten, dit best mag bij de ziekte van Parkinson.
2002