Slaapstoornissen

Slaapstoornissen

7 mei 2015

Slaapproblemen komen bij 70 – 90% van de patiënten met de ziekte van Parkinson voor. De slaapstoornissen variëren van problemen met in- en doorslapen en onrustig slapen tot overmatige slaperigheid overdag. De klachten leiden tot oververmoeidheid en kunnen het dagelijks functioneren negatief beïnvloeden.

De problemen kunnen veroorzaakt worden door de motorische symptomen van de ziekte van Parkinson, bijvoorbeeld doordat stijfheid het draaien ’s nachts bemoeilijkt. Ook hebben patiënten met de ziekte van Parkinson een verhoogde kans op aandoeningen zoals het restless legs syndrome, periodic limb movement disorder en acathisie, die allen een motorische onrust veroorzaken en zo de slaap verstoren. 

Slaapritme

Bij veel patiënten met de ziekte van Parkinson is daarnaast de biologische klok, die het slaap-waak ritme handhaaft, verstoord. Het ritme verschuift hierbij naar voren, zodat patiënten in de middag slaperig beginnen te worden en midden in de nacht of vroeg in ochtend wakker worden en niet goed meer in kunnen slapen. Daarnaast kan de slaap bij een verstoring van de biologische klok gefragmenteerd raken, met veelvuldig ontwaken ’s nachts en een kwalitatief slechte slaap. 
De REM sleep behavior disorder en Excessive Daytime Sleepiness zijn veelvoorkomende slaapstoornissen bij de ziekte van Parkinson en worden derhalve hieronder verder toegelicht.

  • REM sleep behavior disorder
    REM staat voor Rapid Eye Movement of ‘snelle oogbewegingen’. Met de REM-slaap, ook wel droomslaap genoemd, wordt dus de fase van de slaap bedoeld waarin de slaper snelle oogbewegingen vertoont. In deze fase treden vaak dromen op.  De term REM slaap behaviour disorder (afgekort als RBD) staat voor ‘REM-slaap gedragsstoornis’. Bij deze stoornis vindt de normale verlamming tijdens de REM-slaap niet plaats. Hierdoor vertoont de slaper bewegingen die passen bij de droom die hij of zij op dat moment heeft. In het geval van bijvoorbeeld een droom waarin een vechtpartij plaatsvindt, zal de slaper dus om zich heen gaan slaan. Zo kan hij of zij ongewild zichzelf of de bedpartner bezeren. Daarnaast wordt de kwaliteit van slaap hierdoor minder, en is de patiënt de volgende dag minder goed uitgerust dan normaal.

  • Excessive Daytime Sleepiness
    Met Excessive Daytime Sleepiness (EDS) wordt overmatige slaperigheid gedurende de dag bedoeld. Hierbij is vaak sprake van een verlaagd energieniveau. Sommige patiënten met EDS slapen veel gedurende de dag. In sommige gevallen wordt de patiënt overdag plots overvallen door een hevige slaperigheid, waardoor hij of zij in slaap valt in gevaarlijke situaties, bijvoorbeeld in het verkeer. 
    Overmatige slaperigheid kan vele oorzaken hebben, zoals een verstoorde nachtrust, maar lijken ook deels veroorzaakt te worden door de hersenveranderingen die optreden bij de ziekte van Parkinson. 

Bron: Prof. Dr. Henk Berendse en Dr. Odile van den Heuvel, VUmc

Labels:

Terug naar boven