Impulscontrolestoornissen

Impulscontrolestoornissen

28 januari 2021

Volgens de wetenschappelijke literatuur komen impulscontrolestoornissen voor bij zeker 6 – 7% van de patiënten met de ziekte van Parkinson. In werkelijkheid komen deze waarschijnlijk  vaker voor. Er bestaat echter vaak een grote drempel bij de patiënt of diens partner om bij de arts aan te geven dat er sprake is van dergelijke problemen. Er zijn diverse impulscontrolestoornissen bekend bij de ziekte van Parkinson:

  • Hyperseksualiteit
    Hyperseksualiteit is een verhoogde behoefte aan seksuele prikkeling en activiteit. Dit kan zich uiten in meer masturberen en een toegenomen seksueel contact, maar ook in herhaaldelijk aandringen op seksueel contact met de partner, het bezoeken van pornosites of bellen van sekslijnen. Hyperseksualiteit kan ook bestaan als er sprake is van seksuele functiestoornissen, zoals erectie- of ejaculatieproblemen. Hyperseksualiteit leidt vaak tot wrijving of problemen binnen de relatie met de partner.

  • Compulsief kopen
    Bij compulsief kopen bestaat er een toegenomen drang om spullen te kopen, die in ernstige gevallen tot financiële schulden kan leiden.

  • Pathologisch gokken
    Pathologisch gokken betreft een moeilijk bedwingbare aandrang tot gokken, die in ernstige gevallen (en met name bij late (h)erkenning) tot grote financiële problemen kan leiden.

  • Binge eating of compulsief eten
    ‘Binge eating’ is het hebben van ‘vreetbuien’, waarbij zeer grote hoeveelheden voedsel in één keer gegeten worden.

  • Compulsief internet gebruik
    Bij compulsief internetgebruik maakt de patiënt overmatig gebruik van internet en zit bijvoorbeeld tot diep in de nacht achter de computer websites te bezoeken of spelletjes te doen.

  • Punding
    Bij punding heeft de patiënt een overmatige interesse in bepaalde onderwerpen, waarbij bepaalde handelingen herhaaldelijk worden uitgevoerd. Deze handelingen zijn niet productief en leiden vaak tot wanorde of materiële schade. Voorbeelden van punding zijn het verzamelen van voorwerpen, het herhaaldelijk in en uit elkaar schroeven van apparaten en het eindeloos sorteren van voorwerpen of papieren. Punding komt met name veel voor bij patiënten die al langdurig de ziekte van Parkinson hebben en matige tot ernstige cognitieve problemen ondervinden.

  • Dopamine afhankelijkheid syndroom
    Het dopamine afhankelijkheidssyndroom wordt ook wel het dopaminedysregulatiesyndroom genoemd. Het wordt gekenmerkt door een ‘dopamineverslaving’: een toegenomen behoefte aan dopaminerge medicatie, die vaak gepaard gaat met overmatig gebruik van deze middelen. Dit kan tot een toename van overtollige bewegingen en motorische rusteloosheid leiden. Niet zelden gaat het dopamine afhankelijkheidssyndroom gepaard met gedragsproblemen zoals agressie of ontremming.

Medicatie

Omdat is gebleken dat gebruik van medicatie een rol kan spelen in het ontstaan van deze stoornissen, is aanpassing van de medicatie door de neuroloog soms noodzakelijk. Daarnaast kunnen uitleg aan patiënt en diens omgeving, een gedragsmatige aanpak of het starten van andere medicatie de impulscontrolestoornis beter hanteerbaar maken. Daarnaast kunnen partner-relatiegesprekken helpen de balans terug te vinden.

Bron: Prof. Dr. Henk Berendse en Dr. Odile van den Heuvel, VUmc

Columns over impulscontrolestoornissen

Odile van den Heuvel 2020 - Fotograaf Jeroen van Kooten - kopie.jpg

Psychiater Odile van den Heuvel bespreekt in haar columns in Parkinson Magazine de psychiatrische symptomen die kunnen komen kijken bij de ziekte van Parkinson. Zo ook over impulscontrolestoornissen. Via onderstaande links kunt u deze lezen:

Impulscontrolestoornissen: introductie

Impulscontrolestoornissen: kenmerken en risicofactoren

Impulscontrolestoornissen: behandelopties

Meer over impulscontrolestoornissen

Lees hier over onderzoek naar impulscontrolestoornissen

Lees hier over wat impulscontrolestoornissen kunnen doen met een relatie 

(kader pag. 18 Parkinson Magazine)

Labels:

Terug naar boven