Moleculaire processen betrokken bij progressie pathologie ziekte van Parkinson. | parkinson-vereniging.nl

A A
Meer

Moleculaire processen betrokken bij progressie pathologie ziekte van Parkinson.

Moleculaire processen betrokken bij de progressie van pathologie van de ziekte van Parkinson.

Geplaatst op 27 november 2014

Anke Dijkstra

Openbare verdediging- 19 december om 13.45 in de aula van de Vrije Universiteit, Amsterdam

De ziekte van Parkinson (ZvP) is een neurodegeneratieve ziekte, waarbij de patiënt beperkt wordt door traagheid, stijfheid en balansproblemen en een bepaalde vorm van beven (tremor). Voorafgaand aan deze symptomen heeft de patiënt ook vaak niet-motorische symptomen, zoals depressie, reukverlies en cognitieve stoornissen. Pathologisch gezien wordt ZvP gekenmerkt door celverlies en abnormale eiwitstapelingen in de hersenen, genaamd Lewy lichaampjes. Het eiwit alpha-synucleïne speelt een centrale rol in deze eiwitstapelingen. De distributie van de Lewy lichaampjes verloopt in een voorspelbaar patroon in de preklinische en klinische fase van ZvP. Er is nog weinig bekend over de vroege, preklinische fase van de ziekte en welke processen betrokken zijn bij de celdood en eiwitstapelingen. Het doel van dit proefschrift is de moleculaire processen te ontrafelen welke veranderen gedurende de ziekteprogressie en die bijdragen aan de abnormale eiwitstapeling en de celdood in  ZvP.

Voor deze studie hebben wij hersenweefsel gebruikt van donoren van de Nederlandse Hersenbank. Eerst hebben wij de donoren pathologisch gekarakteriseerd in gezonde ouderen, donoren met incidentele Lewy lichaampjes, welke model staan voor de preklinische fase van ZvP, en patienten met ZvP. Wij hebben vier structuren gebruikt welke vroeg zijn aangedaan in het verloop van de ziekte. Deze structuren hebben wij bewerkt op een manier dat we kunnen  kijken naar alle aanwezige RNA in het weefsel, wat ons inzicht geeft in de moleculaire processen welke geactiveerd of juist gedeactiveerd in de kwetsbare gebieden. In een van deze  structuren, de substantia nigra, hebben wij ook uitgebreide celtellingen verricht en gekoppeld aan de hoeveelheid Lewy lichaampjes in dat gebied.

Opmerkelijk was dat wij in de substantia nigra een verlies zagen van kwetsbare neuronen, voordat de Lewy lichaampjes zichtbaar waren. Dit geeft aan dat de aanwezigheid van de lichaampjes niet het verlies in neuronen veroorzaakt, maar dat dit mogelijk een secundair proces is. Op moleculair niveau zien we in de kwetsbare gebieden een verstoring van het immuunsysteem, de eiwitsynthese en autofagie in hersenweefsel van donoren met incidentele Lewy lichaampjes. De mTOR en EIF2 processen zijn gedereguleerd gedurende de progessie van ZvP. Op het moment van de formatie van Lewy lichaampjes in de verschillende hersengebieden, vonden we een sterke rol voor mitochondriale disfunctie en het ubiquitine-proteasoomsysteem. We hebben ook andere processen geïdentificeerd die nog niet eerder aan de ziekte van Parkinson geassocieerd waren, namelijk de regulatie van vertakte aminozuren en regulatie van polyamine.

Het verlies van kwetsbare neuronen en deregulatie van eerder benoemde moleculaire processen in hersenweefsel van donoren met incidentele Lewy lichaampjes, tonen aan dat het ziekteproces detecteerbaar is voordat de klinische diagnose wordt gesteld. Recentelijk zijn ook aanwijzingen van deze processen gevonden in het bloed van patienten met de ziekte van Parkinson, wat aangeeft dat elementen uit deze processen mogelijk inde toekomst zouden kunnen functioneren als biomaker voor ZvP. Verder kunnen componenten en modulatoren van deze processen mogelijk interessante doelwitten zijn voor nieuwe therapeutische interventies gericht op het afremmen van de ziekteprogressie. De processen welke niet eerder gekoppeld waren aan ZvP kunnen meer inzicht bieden in het ontstaan van de ziekte. Deze processen zullen in andere modellen, zoals celmodellen of diermodellen in meer detail moeten worden onderzocht.


Op het gebruik van deze website zijn de gebruiksvoorwaarden van toepassing.
Door het gebruik van de website of het forum gaat u akkoord met de toepasselijkheid van deze voorwaarden. 
Privacy- en cookiepolicy | Opzeggen lidmaatschap