Premotorische fase bij de ziekte van Parkinson | parkinson-vereniging.nl

A A
Meer

Premotorische fase bij de ziekte van Parkinson

Premotorische fase bij de ziekte van Parkinson

Aanleiding van de stage
Als geneeskunde student word je geacht een wetenschappelijke onderzoekstage uit te voeren. Deze onderzoekstage is naast de co-schappen een verplicht onderdeel van de masterfase en dient tenminste drie maanden te duren. Je hebt hierbij de mogelijkheid om naar het buitenland te gaan en je bent vrij te kiezen op welk terrein je onderzoek wilt doen. Al een aantal jaar is de interesse in neurologie bij ons groot, met name in neurologische bewegingsstoornissen, zoals de ziekte van Parkinson. Zonder enige twijfel is de uitgewezen persoon om hulp aan te vragen de tot onlangs uitgeroepen Zorgheld van Nederland: Prof. Dr. Bastiaan Bloem. Tot ons groot genoegen was de in Parkinson gespecialiseerde neuroloog meer dan willig om ons hierbij te helpen. Dit heeft ertoe geleid dat wij begin 2011 konden beginnen met onze stage in The Parkinson's Institute and Clinical Center in Sunnyvale, Californië; het instituut waar Prof. Dr. Bastiaan Bloem zelf ooit zijn carrière is begonnen als derdejaars geneeskunde student. Aangezien het betreffende onderzoek groots opgezet was, achtten wij een stageperiode van 12 maanden noodzakelijk. Terwijl Prof. Dr. Bastiaan Bloem onze eindverantwoordelijke begeleider aan de Radboud Universiteit Nijmegen was, werden wij op onze werkplek begeleid door Dr. Caroline Tanner, een gerespecteerd neurologe in haar omgeving. De grote uitdaging kon beginnen.

Onderzoek
De klinische diagnose van de ziekte van Parkinson is gebaseerd op een combinatie van een aantal essentiële motorische verschijnselen: bradykinesie, rust tremor en rigiditeit. Wanneer de diagnose op deze manier gesteld wordt, is reeds een groot verlies aan dopaminerge neuronen in de substantie nigra opgetreden; het feitelijke ziekte proces is waarschijnlijk al veel langer aan de gang. Volgens de laatste inzichten start het pathofysiologisch proces van de ziekte van Parkinson laag in de hersenstam, waarna het verder "opklimt" richting de hersenschors. De substantia nigra worden dus pas bereikt nadat al een groot deel van de hersenstam betrokken is. Dit ondersteunt het idee dat non-motorische verschijnselen vooraf kunnen gaan aan de klassieke motorische verschijnselen van de ziekte van Parkinson. Hoe lang deze premotorische fase duurt is onduidelijk, maar beeldvormend en pathologisch onderzoek suggereren dat dit minstens vijf jaar, en misschien zelfs wel twintig jaar is! Goed gedocumenteerde pre-motorische symptomen bij de ziekte van Parkinson zijn onder andere hyposmie (verminderde reuk), slaapstoornissen waaronder de REM-slaap gedragsstoornis, constipatie, depressie en cognitieve stoornissen. Deze nieuwe inzichten hebben mogelijk grote klinische betekenis. Het herkennen van non-motorische verschijnselen in de premotorische fase geeft immers theoretisch de mogelijkheid voor een presymptomatische diagnose, mogelijk zelfs een diagnose voordat al degeneratie is opgetreden van de dopaminerge neuronen in de substantia nigra. De huidige behandelingsmogelijkheden voor de ziekte van Parkinson hebben allen als doel verlichting van de symptomen, maar nog niet het tegengaan  van het onderliggende ziekteproces zodat hiermee de onvermijdelijke progressie van de ziekte zou kunnen worden afgeremd. Het lijkt er niet op dat er binnenkort substantieel betere symptomatische medicatie beschikbaar gaat komen, het ontwikkelen van ziektemodificerende of zelfs preventieve behandelingsstrategieën is daarom erg belangrijk. Voor het ontwikkelen van dergelijke nieuwe therapieën en voor de toetsing daarvan bij cohorten van klinisch nog niet aangedane personen die ‘at risk' zijn voor het ontwikkelen van de ziekte van Parkinson, is het cruciaal dat een testbatterij wordt ontwikkeld die dergelijke presymptomatische personen op betrouwbare wijze kan identificeren.

Het onderzoek waaraan wij hebben meegewerkt tracht te onderzoeken of een verminderde hartslagvariabiliteit (HRV), aangetoond door een ECG, gebruikt kan worden voor de identificatie van personen met premotorische verschijnselen van de ziekte van Parkinson. Een verminderde HRV is een gevolg van cardiale dysfunctie (CAD), wat ook veel gezien wordt bij Parkinson patiënten en mogelijk de motorische symptomen kan voorafgaan. De onderzoeksresultaten laten zien dat personen die ‘at risk' zijn voor de ziekte van Parkinson -in dit onderzoek personen met een REM-slaap gedragsstoornis, een bekende risicofactor op de ziekte van Parkinson- inderdaad een verminderde HRV laten zien in vergelijking met gezonde controlepersonen. Deze veelbelovende bevindingen laten zien dat het screenen op CAD goedkoop kan worden uitgevoerd met behulp van een routine ECG, een simpel, goedkoop en niet-invasief onderzoek wat meestal al deel uit maakt van het jaarlijkse lichamelijke onderzoek. Simpele testen zoals een ECG alleen of gecombineerd met andere testen (zoals testen voor het reukvermogen, slaapstoornissen of kleurherkenning), zouden kunnen dienen als een eerste stadium van screening, welke universeel toegepast kan worden in de praktijk wanneer individuen een leeftijd hebben bereikt waarop ze een verhoogd risico hebben op de ziekte van Parkinson. Verder onderzoek, welke gebruik maakt van duurdere en meer invasieve tweede stadium testen, zou dan kunnen worden toegepast bij personen met afwijkende resultaten. Dit maakt het dus uiteindelijk mogelijk om te starten met een gemakkelijke, herhaaldelijke routine screening van de algemene populatie, zodat personen geïdentificeerd kunnen worden die waarschijnlijk premotorische Parkinson hebben.

Middels dit onderzoek is er een significante stap gezet in de ontwikkeling van een testbatterij voor het voorspellen van toekomstige ontwikkeling van de ziekte van Parkinson. Door het opsporen van personen met een verhoogd risico op het ontwikkelen van de ziekte van Parkinson zou je deze al vroeg(er) in het ziekteproces een behandelingsstrategie kunnen aanbieden. Dit is enorm wenselijk, aangezien, volgens wetenschappers, deze groep het meest gevoelig is voor een behandeling met neurobeschermende geneesmiddelen.

Ervaring
Voor ons was dit een geweldige mogelijkheid. Een kans om ons te profileren op het vakgebied waar onze interesse ligt. Door middel van deze onderzoekstage konden wij ons verder bekwamen in de neurologie. Het was zonder twijfel voor ons een uitstekende gelegenheid om hoogwaardig en veelbelovend onderzoek te doen op het terrein van de neurologie in een gedegen wetenschappelijk centrum. Met grote zekerheid kunnen wij zeggen dat wij in de toekomst veel met neurologie in aanraking zullen komen. Bovendien is het verblijf van een jaar in een Engelstalig gebied, ‘Sunny California' wel te verstaan, een lang gekoesterde droom die is uitgekomen. We hebben veel leuke, maar ook moeilijken momenten gehad. We hebben veel gereisd, heel veel gezien en nog meer mensen ontmoet. We hebben hard gewerkt, veel ervaring opgedaan en onze Engelse taal flink bijgespijkerd. Het was een jaar om niet te vergeten.

Klik hier voor het volledige verslag


Op het gebruik van deze website zijn de gebruiksvoorwaarden van toepassing.
Door het gebruik van de website of het forum gaat u akkoord met de toepasselijkheid van deze voorwaarden. 
Privacy- en cookiepolicy | Opzeggen lidmaatschap