Verstoorde hersennetwerken bij de ziekte van Parkinson | parkinson-vereniging.nl

A A
Meer

Verstoorde hersennetwerken bij de ziekte van Parkinson

Verstoorde hersennetwerken bij de ziekte van Parkinson

Bij de ziekte van Parkinson staan stoornissen van het bewegen centraal. Traagheid, beven en spierstijfheid zijn daarbij de kenmerkende verschijnselen. Het is minder bekend dat dementie in de latere fase van de ziekte een veelvoorkomend probleem is. Op grond van recent onderzoek gaat het daarbij waarschijnlijk om meer dan 40% van alle patiënten. Milde stoornissen van het geheugen en denken komen zelfs bij de meerderheid van de patiënten voor, vaak al vroeg in het ziektebeloop. Van deze milde stoornissen hebben patiënten in het dagelijks leven in de regel weinig last.

De dementie die optreedt bij de ziekte van Parkinson is een ander soort dementie dan de ziekte van Alzheimer. Bij de ziekte van Parkinson staan geheugenstoornissen minder op de voorgrond, maar ontstaan vooral problemen in de uitvoering van ingewikkelde dagelijkse bezigheden. Het begrijpen van informatie lukt niet meer zo goed, het vermogen om doelgericht te werken en te plannen neemt af, en er is vaak een algehele traagheid van denken. Tevens treden bij de Parkinson dementie vaak verwardheid, hallucinaties en waanideeën op. Deze verschijnselen hebben  een sterk negatieve invloed op de kwaliteit van leven van patiënten en hun partners. Uiteindelijk is vaak opname in een verpleeghuis noodzakelijk. Hoewel dementie dus een zeer ernstig en veelvoorkomend probleem is in het beloop van de ziekte van Parkinson, is er maar weinig bekend over het ontstaan ervan. We weten momenteel niet welke patiënten de meeste kans hebben om een dementie te ontwikkelen, en of het beloop van de veelvoorkomende milde stoornissen in het geheugen en denken daarop van invloed is. De behandelingsmogelijkheden van een dementie bij de ziekte van Parkinson zijn zeer beperkt.

Van 2003 tot 2006 is er aan het VUmc in Amsterdam een groot wetenschappelijk onderzoek verricht, waaraan 80 Parkinson patiënten en 20 gezonde vrijwilligers hebben deelgenomen. Bij hen is het geheugen- en denkvermogen uitgebreid in kaart is gebracht. Daarbij zijn ook een MRI- en MEG-scan (zie figuur 1 voor uitleg) van de hersenen verricht om hersenactiviteit te meten die een relatie zou kunnen hebben met het geheugen- en denkvermogen. Met dit onderzoek bleek het mogelijk verschillen tussen Parkinson patiënten en gezonde controles vast te stellen. De resultaten van het onderzoek lieten bij Parkinson patiënten een vertraging van hersenactiviteit zien en daarnaast een te sterke, en daardoor waarschijnlijk minder flexibele, onderlinge communicatie tussen hersengebieden ten opzichte van de controle groep. Deze veranderingen in hersenactiviteit bleken een relatie te vertonen met een specifiek onderdeel van het neuropsychologisch onderzoek.

Een ander onderzoek van onze onderzoeksgroep is uitgevoerd bij Parkinson patiënten die al een Parkinson dementie hadden. In de hersenen van deze patiënten bleek sprake te zijn van een nog veel sterkere vertraging van hersenactiviteit. In tegenstelling tot de situatie bij niet-demente Parkinson patiënten was bij de demente patiënten de onderlinge communicatie tussen hersengebieden niet toe-, maar juist afgenomen. Dit laatste is waarschijnlijk het gevolg van het verloren gaan van verbindingen tussen hersengebieden. De resultaten van deze onderzoeken zijn gepubliceerd in toonaangevende wetenschappelijke tijdschriften en een tweetal proefschriften, van Diederick Stoffers en Hans Bosboom.

De tot dusverre uitgevoerde onderzoeken doen vermoeden dat de hersenactiviteit van Parkinson patiënten verandert met het voortschrijden van de ziekte van Parkinson. Echter, deze veronderstellingen zijn gebaseerd op onderzoek op één moment in de tijd bij verschillende groepen patiënten en controles, waarbij er op groepsniveau gekeken is naar verschillen. Het is nu van groot belang om te gaan bekijken hoe de veranderingen in hersenactiviteit bij de ziekte van Parkinson zich in de loop van de ziekte ontwikkelen bij individuele patiënten. Daarom zullen de personen die hebben deelgenomen aan de eerste fase van het onderzoek bij niet-demente Parkinson patiënten tweemaal opnieuw onderzocht worden met een tussenpoos van enkele jaren. Mede dankzij een financiële bijdrage van de Parkinson Vereniging is vorig jaar het tweede deel van het onderzoek van start gegaan. In dit deel van het onderzoek, uitgevoerd door onderzoekster Kim Olde Dubbelink onder begeleiding van neuroloog Henk Berendse, worden bij alle patiënten en controles in het VUmc opnieuw neuropsychologische tests, MRI- en MEG- scans gemaakt. Er wordt daarbij nauw samengewerkt met de afdeling radiologie van het VUmc en de afdeling psychologie van de faculteit Psychologie en Pedagogiek van de Vrije Universiteit. Op deze manier kunnen we de ontwikkeling van stoornissen in het geheugen en denkvermogen met de daarbij optredende veranderingen in structuur en functie van de hersenen bestuderen.

De subsidie van de Parkinson Vereniging besteden wij daarbij aan de MRI-scans die als onderdeel van het onderzoek worden uitgevoerd. Met behulp van MRI-scans kunnen de structurele en functionele verbindingen tussen hersengebieden nog beter in kaart gebracht worden. Daarbij wordt onder andere gekeken naar het volume van hersengebieden en de verhouding tussen grijze en witte stof. Op deze manier kunnen wij de veranderingen die in de hersenen plaatsvinden en een rol spelen bij het ontstaan van een dementie bij de ziekte van Parkinson nog beter bestuderen.

Door de gegevens van de eerste en volgende fasen van het onderzoek te combineren hopen we te kunnen bepalen welke veranderingen voorspellen of een patiënt een dementie zal gaan ontwikkelen. Dit zou in de toekomst een vroegtijdige behandeling van de dementie bij Parkinson mogelijk maken. Bovendien kunnen we door onze kennis van het ontstaansmechanisme van de dementie bij Parkinson te vergroten een belangrijke bijdrage leveren aan de ontwikkeling van geneesmiddelen voor dit zeer ernstige symptoom van de ziekte.


Op het gebruik van deze website zijn de gebruiksvoorwaarden van toepassing.
Door het gebruik van de website of het forum gaat u akkoord met de toepasselijkheid van deze voorwaarden. 
Privacy- en cookiepolicy | Opzeggen lidmaatschap