Parkinson en autorijden | parkinson-vereniging.nl

A A
Meer

Parkinson en autorijden

Parkinson en Autorijden

Gepubliceerd op 15 december 2015

Inleiding
Uw gemeente zorgt voor de afgifte van uw nieuwe rijbewijs. Als u jonger bent dan 75 jaar en geen medische indicatie hebt, verstrekt de gemeente u tegen betaling een nieuw rijbewijs na inlevering van één pasfoto en het oude rijbewijs.                                                                              

Heeft u een medische indicatie – zoals de ziekte van Parkinson – en/of bent u ouder dan 75 jaar dan heeft u voor de vernieuwing van uw rijbewijs ook een Verklaring van geschiktheid nodig[1]. Hierbij hoort ook een medische keuring en, in het geval van mensen met parkinson, een rijtest.

De medisch adviseur van het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) neemt zijn beslissing over het al dan niet (meer) rijvaardig zijn aan de hand van de wettelijke eisen uit de Regeling eisen geschiktheid 2000[2]. Hieronder vindt u een overzicht van aandachtspunten uit deze regeling die voor mensen met parkinson van belang zijn. Klik hier voor de CBR-procedure bij de ziekte van Parkinson en de informatie over de voorwaarden waaraan u moet voldoen voordat het CBR uw rijvaardigheid bevestigt.

Het kan voorkomen dat u het niet eens bent met de uitslag. In zulke gevallen kunt u het CBR binnen vier weken verzoeken één of meer artsen aan te wijzen voor een herkeuring. De kosten van de herkeuring zijn voor rekening van de aanvrager.

Waarom zijn er normen bij de ziekte van Parkinson?
Zowel de beperkingen in de bewegingen alsook de mentale gevolgen van de ziekte van Parkinson, zoals het moeilijk verdelen van de aandacht, kunnen een negatieve invloed hebben op het veilig besturen van een gemotoriseerd voertuig. Omdat de gevolgen voor iedere parkinsonpatiënt anders zijn, bepaalt de prestatie op een individuele rijtest op de weg de uiteindelijke geschiktheid.

Ben ik verplicht te melden dat ik parkinson heb?
In paragraaf 7.4. van de Regeling eisen geschiktheid 2000 staat dat mensen met functiestoornissen door parkinson alleen geschikt zijn voor een rijbewijs na een positieve rijtest met een deskundige van het CBR.

In de Nederlandse Wegenverkeerswet is geen duidelijk artikel opgenomen dat regelt wanneer u een aandoening moet melden bij het CBR, ook als u nog een geldig rijbewijs hebt. Wel is er een algemeen artikel (artikel 5 van de wegenverkeerswet) dat zegt dat u anderen niet in gevaar mag brengen. Daaruit wordt afgeleid dat er wel een morele plicht is om te melden dat u parkinson heeft. Doet u dit niet en veroorzaakt u een ongeluk dan bent u op grond van dit artikel strafbaar.

Verzekeringsmaatschappijen gaan allemaal anders om met de verplichting van de verzekeringsnemer/verzekerde om een melding van een ziekte als parkinson te doen. Er zijn er die het verplicht stellen, bij andere is dat onduidelijker.[3]

Wanneer ben ik rijgeschikt bij Parkinson?
Auto-, motor- en T-rijbewijs
Bij afwezigheid van voor de rijgeschiktheid relevante functiebeperkingen of als die er wel zijn na een positief afgelegde rijtest met de deskundige van het CBR.

Vrachtauto- en bus-rijbewijs
Alleen als er geen voor de rijgeschiktheid relevante functiebeperkingen zijn (heel lichte parkinson) kunt u geschikt zijn voor groep 2.

Wie levert het CBR de informatie?
Voor de beoordeling van de rijgeschiktheid is altijd een rapport nodig van een neuroloog. Als u alleen een Verklaring van geschiktheid bij het CBR indient dan wordt door deze instantie u een neuroloog voor de keuring toegewezen. Stuurt u met de Verklaring ook gelijk een neurologisch rapport mee van de eigen neuroloog dan zal het CBR dit ook accepteren mits het een goed rapport is.

Soms willen neurologen deze informatie over hun eigen patiënten niet aan het CBR geven. Ga er dus niet vanuit dat uw neuroloog zo’n rapport wel zal schrijven, maar informeer ruim van te voren hoe hij/zij erover denkt.
De kosten van een neurologisch rapport zijn momenteel maximaal € 240,57 (excl. BTW).

Daar waar het een vrachtauto- of busrijbewijs betreft, moet de keuring altijd worden gedaan door de bedrijfsarts of Arboarts

Wanneer krijg ik een rijtest?
Als het keuringsrapport van de neuroloog positief is, zal het CBR u uitnodigen voor een rijtest met een deskundige op het gebied van praktische rijgeschiktheid. Zo mogelijk zal dat zijn in uw eigen auto. De deskundige stelt vast of u veilig en verantwoord aan het verkeer deelneemt en of er eventuele aanpassingen noodzakelijk zijn (bijvoorbeeld een automaat). Deze deskundige rapporteert zijn bevindingen aan de medisch adviseur van het CBR. Als de rijtest positief is verlopen, zal het CBR een Verklaring van geschiktheid naar de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) in Veendam sturen. U krijgt daarvan een schriftelijk besluit. Hiermee kunt u naar het gemeentehuis voor de aanschaf van een nieuw rijbewijs.

Als de rijtest negatief verloopt, krijgt u meestal een tweede kans. Als die ook slecht afloopt, zal het CBR u niet langer geschikt vinden voor het rijbewijs. Uw rijbewijs moet dan worden ingeleverd of, als het verlopen is, het kan niet worden verlengd.

Wat is de maximale termijn van geschiktheid?
In Nederland is een rijbewijs in principe tien jaar geldig. Bij een medische indicatie, zoals de ziekte van Parkinson, ligt dit anders. Dan is het rijbewijs korter geldig.

Auto-, motor- en T-rijbewijs
De maximale geschiktheidstermijn is vijf jaar. Een neuroloog zal echter in zijn medische keuringsrapport vaak drie jaar adviseren. Dit wordt altijd overgenomen door het CBR. Als het CBR constateert dat u weliswaar geschikt bent om nog te rijden, maar wel aanpassingen in de auto nodig zijn - voor mensen met parkinson betekent dit vaak een auto met een automaat aanschaffen - dan wordt het rijbewijs voor één jaar verlengd.

Vrachtauto- en bus-rijbewijs
De maximale geschiktheidstermijn is drie jaar.

Wanneer krijg ik een rijtest?
Alleen voor groep 1 rijbewijzen (auto) en als er een vermoeden is op, voor de rijgeschiktheid, relevante functiestoornissen. Gelukkig zijn die vaak door middel van aanpassingen aan de auto te compenseren en kunt u blijven autorijden. In de praktijk betekent dit dat mensen met parkinson, naarmate de ziekte voortschrijdt, altijd te maken krijgen met een rijtest.
Voor groep 2 is geen rijtest mogelijk.

Hoe zit dat met medicijnen?
Bij het slikken van pramipexol, rotigotine en ropinirol, komen bij sommige mensen met parkinson plotselinge slaapaanvallen voor. Dat is natuurlijk gevaarlijk achter het stuur. In de bijsluiter kunt u lezen dat u moet stoppen met autorijden, zodra de slaapaanvallen optreden. Neem contact op met uw neuroloog om de dosering, indien mogelijk, aan te passen of samen te bezien of andere medicatie mogelijk is. Besturen mag weer als de slaapaanvallen zijn verdwenen.

Bron: https://www.cbr.nl/parkinson.pp


Download hier de brochure Parkinson en autorijden van Parkinson Centrum Nijmegen.


[1]Een Verklaring van geschiktheid kunt u kopen bij via cbr.nl, de theorie-examencentra (alleen met pin betalen mogelijk) van het CBR en bij een aantal rijscholen. Sommige gemeenten verkopen dit formulier ook. In 2015 zijn de kosten € 27,65. U moet dit formulier zelf invullen en ondertekenen. Daarna laat u zich keuren. De arts vult het gedeelte ‘medisch verslag’ in.

[2] De regeling is te vinden op http://wetten.overheid.nl/BWBR0011362

[3]Meer informatie op verzekeringen en verplicht melden van een ziekte vindt u op: http://www.autoverzekeringberekenen.org/ Zoek vervolgens op gezondheidsvragen.

Autorijden en medicatie

Op bijgaande website vindt u meer informatie over het gebruik van medicatie in combinatie met autorijden: http://www.rijveiligmetmedicijnen.nl/

Rijondersteuning kan oudere autobestuurder helpen

Bron: UMCG

30 januari 2015

Oudere, ervaren automobilisten kunnen baat hebben bij systemen die tijdens het rijden verkeersinformatie aanbieden, de zogeheten advanced driver assistance systems (ADAS). Dat blijkt uit onderzoek dat Mandy Dotzauer deed in het Universitair Medisch Centrum Groningen. Bestuurders met ADAS waren minder vaak betrokken bij botsingen, staken kruisingen vlotter over en reden sneller dan bestuurders zonder ADAS. Voor oudere bestuurders met de ziekte van Parkinson lijkt een systeem dat alleen informatie geeft niet genoeg; zij lijken behoefte te hebben aan een systeem dat ook kan ingrijpen. Dotzauer promoveert op 21 januari aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Bestuurders van 65 jaar en ouder hebben een groter risico om bij ongevallen betrokken te raken en daardoor gewond te raken of te overlijden. Vooral bij ongevallen op kruisingen zijn oudere bestuurders oververtegenwoordigd. Omdat zij vaak veel rijervaring hebben, zijn de problemen die ze ervaren bij het autorijden waarschijnlijk niet het gevolg van onvoldoende expertise, maar van visuele, cognitieve en motorische functiebeperkingen door veroudering en daarbij vaak optredende aandoeningen. Rijondersteuning kan er voor zorgen dat ouderen zo lang mogelijk onafhankelijk en veilig mobiel kunnen blijven.

Rijsimulator met groene, oranje of rode balkjes

Voor haar onderzoek liet Dotzauer achttien ervaren automobilisten tussen de 65 en 82 jaar over een periode van twee maanden meerdere malen naar het UMCG komen om in een rijsimulator ritten te maken; de experimentele groep met het ADAS, de controlegroep zonder. Het systeem dat werd gebruikt gaf via groene, oranje of rode balkjes geprojecteerd op de voorruit aan op welke momenten het veilig was om kruisingen over te steken. Het systeem had duidelijke effecten op het rijgedrag. Bestuurders met de beschikking over het systeem keken minder opzij, staken kruisingen vlotter over en reden sneller, en ze veroorzaakten minder botsingen dan de bestuurders zonder ADAS.

ADAS van invloed op rijgedrag

Dotzauer onderzocht daarnaast een groep oudere automobilisten met de ziekte van Parkinson. Ondanks de beperkingen in motorische en cognitieve functies die van belang zijn voor veilige verkeersdeelname heeft 80 procent van de mensen met Parkinson een rijbewijs en rijdt 60 procent geregeld. Ook bij hen bleek het ADAS van invloed te zijn op het rijgedrag: de tijd om een kruising over te steken nam af, evenals het aantal keren dat ze stopten voor de kruising. Ook had het systeem effect op de snelheid: wanneer het systeem werd uitgezet, leidde dit tot een verandering in de rijsnelheid. Dit wijst er op dat ze de informatie van het systeem gebruikten bij het regelen van hun snelheid.

Niet genoeg voor bestuurders met de ziekte van Parkinson

Dotzauer vermoedt echter dat voor deze groep mensen een systeem dat alleen informatie aanbiedt niet genoeg is om veilig te rijden. Door de combinatie van motorische en cognitieve beperkingen als gevolg van hun ziekte bleek dat het voor deze bestuurders lastig is om, ondanks de ondersteuning, veilig en vlot te blijven rijden. Zo kunnen ze moeite hebben om een eenmaal in gang gezette handelingen weer te onderbreken, lijkt het moeilijk om snelheid precies te regelen en het indrukken van het gaspedaal tijdig te onderbreken. Als compensatie voor dergelijke motorische beperkingen kan deze groep bestuurders behoefte hebben aan extra ondersteuning, zoals een systeem dat zelfstandig ingrijpt als er een acute aanrijding dreigt of het indrukken van het gaspedaal moeilijker maakt als de toegestane snelheid eenmaal is bereikt. Dankzij deze technische ontwikkelingen lijkt op maat gemaakte ondersteuning mogelijk.

Curriculum Vitae

Mandy Dotzauer (Bad Salzungen, Duitsland, 1982) volgde de Bacheloropleidingen Psychologie en Bedrijfskunde aan de Saint Leo University in Gainesville (Fl, USA) en de Masteropleiding Human Factors aan het Berlin Insitute of Technology (Berlijn, Duitsland). Haar onderzoek maakte deel uit van het door Europese Unie gesubsidieerde Marie Curie project ‘Adaptation’en vond plaats bij het onderzoeksinstituut BCN-BRAIN van het UMCG. De titel van haar proefschrift is: ‘Longer-term effects of ADAS use on driving performance of healthy older drivers and drivers diagnosed with Parkinson’s disease’. Ze werkt momenteel als onderzoeker in het German Aerospace Centre te Braunschweig.

Meer informatie

Voor meer informatie kunt u bellen met persvoorlichting vh UMCG, bereikbaar via (050) 3612200

Klik hier voor de link hnaar het persbericht van het UMCG.


Op het gebruik van deze website zijn de gebruiksvoorwaarden van toepassing.
Door het gebruik van de website of het forum gaat u akkoord met de toepasselijkheid van deze voorwaarden. 
Privacy- en cookiepolicy | Opzeggen lidmaatschap