Parkinson en werk - Wettelijke financiële regelingen | parkinson-vereniging.nl

A A
Meer

Parkinson en werk - Wettelijke financiële regelingen

Wettelijke financiële regelingen

Waarschijnlijk zal, ondanks aanpassingen, uiteindelijk volledig aan het werk blijven niet meer mogelijk zijn. Op deze pagina vind je informatie over:

Voor werknemers in loondienst heeft de overheid dan een aantal wettelijke regelingen opgezet: De Wet Poortwachter en de Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA).

Er zijn twee stadia de onderscheiden:

  1. De eerste twee jaar na ziekmelding – je bent (gedeeltelijk) ziek gemeld en er zijn aanpassingen nodig. In dit stadium beschrijft de Wet Poortwachter hoe werkgever en werknemer samen werk naar mogelijkheden moeten regelen, en hoe dit vastgelegd moet worden (meer info).
  2. Twee jaar na ziekmelding en daarna – je wordt gekeurd, wordt mogelijk (gedeeltelijk) arbeidsongeschikt en krijgt wellicht een uitkering. Het kan zijn dat je ook dan nog werkt naar mogelijkheden. Via de WIA regelt de overheid dan of en hoeveel uitkering je via een arbeidsongeschiktheidsuitkering gaat ontvangen, hoe dit beoordeeld wordt en hoeveel inkomen via eigen werk er dan nog van je verwacht wordt (meer info).

Als je weet of vermoedt dat je parkinson hebt, maar je werkt nog als voorheen en er zijn nog geen aanpassingen nodig, ben je niet extra beschermd tegen ontslag omdat je ziek bent.

Wet Poortwachter

Op een bepaald moment worden aanpassingen waarschijnlijk nodig. Ook al blijf je het  volledige aantal uren werken, zodra er sprake is van aanpassingen, voorzieningen, hulpmiddelen, en/of presteer je niet meer voor de volle 100 procent, ben je formeel (gedeeltelijk) arbeidsongeschikt voor je eigen werk. Je doet er goed aan dit vast te laten leggen door de bedrijfsarts.

Als zieke werknemer ben je wat betreft je inkomen de eerste twee jaar tot op zekere hoogte beschermd via de wet, meestal aangevuld met extra afspraken in de CAO of individuele arbeidsovereenkomst. Vaak is de afspraak: eerste jaar ziekte 100 procent, het tweede jaar ziekte zien we meer varianten (70% als laagste). Voor de uren die je werkt, ook al is het op therapeutische basis, heb je recht op 100 procent loondoorbetaling.

Ondertussen moet je je wel zoveel mogelijk blijven inzetten en samen met je werkgever zoeken naar re-integratie mogelijkheden. Welke stappen jullie daarbij moeten zetten ligt vast in de Wet Poortwachter. Hierna volgt in het kort wat meer informatie hierover:

  • Binnen vier weken na ziekmelding moet je met de bedrijfsarts gesproken hebben. In een probleemanalyse rapporteert hij naar je werkgever en naar jou wat de eventuele beperkingen of belemmeringen ten aanzien van je werk zijn. De bedrijfsarts kan suggesties doen voor aanpassingen, voorzieningen en/of hulpmiddelen. Tevens geeft hij het einddoel van de re-integratie aan: (volledige) terugkeer in eigen functie, een aangepaste (andere) functie bij eigen werkgever, of werk bij een andere werkgever.
  • Op basis van de conclusies en de adviezen van de bedrijfsarts stel je met je werkgever een plan van aanpak op. Hierin maak je afspraken over je re-integratie: aanpassingen, voorzieningen, hulpmiddelen.
  • Bij elk bezoek aan de bedrijfsarts kan de probleemanalyse worden bijgesteld. Dit kan leiden tot een bijstelling van het plan van aanpak. Onderteken een plan van aanpak niet als je het ergens niet mee eens bent. Mogelijk kunnen de bedrijfsarts, bedrijfsmaatschappelijk werker, vertrouwenspersoon, of iemand van de vakbond bij een gesprek met je werkgever aansluiten. Lukt het dan nog niet, dan kan je werkgever of jij bij het UWV om een deskundigenoordeel vragen. Deze geeft dan een advies hoe verder de re-integratie aan te pakken.

Werkgever en werknemer hebben beide de plicht in overleg te zoeken naar wat je nog wel kunt en je daarop in te zetten. Dit heet re-integratie. De werkgever moet eerst in eigen organisatie zoeken (dat heet Spoor 1) en wanneer dat niet lukt, moet hij ook met je naar mogelijkheden buiten de eigen organisatie kijken (dat heet Spoor 2).

Binnen de eigen organisatie (spoor 1) zijn je kansen op een (aangepaste) functie vaak groter dan daarbuiten (spoor 2). Probeer in goed overleg met je werkgever zo’n functie te realiseren. De plichten van je werkgever om te zoeken binnen de eigen organisatie gaan ver: Bijvoorbeeld ook het verschuiven en herverdelen van uren en takenpakketten over jou en collega’s, je voorrang geven bij open vacatures en je voor laten gaan op verlengen van tijdelijke contracten hoort erbij. Vooral in grotere organisaties is het dus niet zomaar geloofwaardig dat er geen plekje gecreëerd kan worden. Het kan overigens ook in het belang van de werkgever zijn dat je dan nog (aangepast) werk hebt, dat scheelt hem in de premies.

Tip

Het is belangrijk dat je werk houdt passend bij je mogelijkheden en beperkingen! Ook al kun je je eigen werk helemaal niet meer, dan betekent dat nog niet dat je volledig arbeidsongeschikt bent!

A. In de eerste twee jaar na je ziekmelding:

Zoek samen met je werkgever passende oplossingen in het kader van je re-integratie bij ziekte. Wanneer je in die periode een andere functie of een ander rooster gaat vervullen laat dan vastleggen dat dit gebeurt in het kader van je re-integratie. Accepteer in die periode niet zomaar een wijziging van je arbeidsovereenkomst of verlaging van je salaris (je hebt immers ontslagbescherming). Wanneer je dit wel overweegt, laat je dan goed informeren, vaak heeft het grote gevolgen voor je financiële toekomst.

B. Vanaf het moment dat je in aanmerking komt voor een uitkering (meestal na twee jaar ziekmelding):

Afhankelijk van de mate van arbeidsongeschiktheid wordt door het UWV verwacht dat je nog werkt naar kunnen en een daarbij passend salaris verdient, of daar naar op zoek gaat. Anders vervalt na verloop van tijd een groot deel van je uitkering. Zet daarom tijdig stappen om een functie te realiseren die past bij je nieuwe mogelijkheden en beperkingen.

Eenmaal besloten dat de zoektocht naar een functie buiten het eigen bedrijf voortgezet moet worden omdat de werkgever intern echt geen passende functie kan creëren (spoor 2) moet de werkgever laten zien dat hij zich ingespannen heeft. Meestal doet hij dit door het inhuren van een re-integratiebureau. Dit bureau zoekt met jou naar ander werk, beoordeelt of om-, her-, of bijscholing noodzakelijk is, etc. Als er een andere passende functie is gevonden wordt je de eerste twee jaar na je ziekmelding gedetacheerd naar je nieuwe werkgever. Je huidige werkgever mag je nog niet ontslaan, je nieuwe werkgever kan aan je wennen en jij kunt zo nodig langzaam opbouwen. Je inkomen wordt door je huidige werkgever doorbetaald: 100% voor de gewerkte uren, ten minste 70% voor de niet gewerkte uren. Daarna neemt de nieuwe werkgever je dan in dienst, met arbeidsvoorwaarden passend bij de nieuwe functie. Eventueel wordt je inkomen dan aangevuld met een WIA uitkering.

Keuring

Na twee jaar (gedeeltelijk) ziekteverzuim krijgt de werkgever mogelijk toestemming om je (gedeeltelijk) te ontslaan uit je huidige functie. Er wordt wel van hem gevraagd je in te zetten in een nieuwe passende functie indien dat mogelijk is. Het UWV keert vanaf dan meestal een arbeidsongeschiktheidsuitkering uit. Maar niet zomaar. De werkgever en jij moeten kunnen aantonen dat jullie alles geprobeerd hebben om passend werk te vinden. Dit volgens een vast kader vastgelegd in de Wet Poortwachter.

Tegen het einde van de eerste twee jaar die je ziek bent controleert het UWV dit en wanneer het dossier voldoet volgt een arbeidsongeschiktheidskeuring. Op basis van jouw dossier en door een gesprek met jou kijken een verzekeringsarts en een arbeidsdeskundige van het UWV wat je nog zou kunnen. Met een formule wordt dan het arbeidsongeschiktheidspercentage bepaald. Van dat percentage hangt af in welke regeling je dan gaat vallen (dit percentage is gerelateerd aan het loon wat je nog kan verdienen):

  • minder dan 35 procent arbeidsongeschikt: je krijgt geen WIA-uitkering
  • Van 35 tot 80 procent arbeidsongeschikt: je krijgt een WGA-uitkering. Er wordt verwacht dat je nog werkt naar kunnen.
  • Meer dan 80 procent met kans op herstel: je krijgt een WGA-uitkering.
  • Meer dan 80 procent zonder kans op herstel: Je krijgt een IVA-uitkering.

De regelingen worden verder uitgelegd in paragraaf 4.3.

Gesprek met de verzekeringsarts voorbereiden

Het UWV speelt een grote rol in het bepalen van uitkeringen. Er wordt bepaald welk percentage arbeidsongeschikt je bent, en daarmee wordt ook vastgesteld welke
regelingen voor jou van toepassing zijn. Het arbeidsongeschiktheidspercentage geeft niet  de ernst van de ziekte of klachten weer, maar het inkomstenverlies als gevolg van ziekte.  Zorg voor een goed dossier dat een volledig beeld geeft van je situatie. Ga voor jezelf goed na wat je nog kunt, en vooral wat je niet meer kunt, of wat je anders moet doen dan vroeger, zodat je de verzekeringsarts goed uit kunt leggen wat je mogelijkheden en beperkingen zijn.

Bijvoorbeeld:

  • Ik moet tegenwoordig na een activiteit van een uur, een half uur rusten;
  • Ik moet tegenwoordig een boodschappenbriefje meenemen anders vergeet ik wat ik moet kopen.

Men is snel geneigd te zeggen: “maar dat gaat nog wel!”, daarbij vergetend wat een moeite iets kost, of welke aanpassingen men moet doen om iets nog te kunnen.

Aarzel niet om iemand mee te nemen naar het gesprek die je situatie kent en je kan ondersteunen.

Bepalen van het arbeidsongeschiktheidspercentage

Eerst wordt bepaald wat je verdiende voor je ziek werd, dan wordt bepaald wat je nog kunt in de nieuwe situatie. In een lijst met voorbeeldwerkzaamheden wordt vervolgens gekeken welk werk je nog kunt gegeven je mogelijkheden. Bij die functie hoort een referentie-inkomen. Dit referentie-inkomen gedeeld door wat je eerder verdiende is je arbeidsgeschiktheidspercentage. Het is dus niet van belang of je die functie werkelijk krijgt, of er werk voor is, etc.

Ik ben het niet eens met een beslissing van het UWV

Wanneer je het niet eens bent met de beslissing van het UWV kun je een beroep doen op de bezwaarprocedure. Let hierbij op de bezwaartermijn.

Een staf-arbeidsdeskundige en/of een staf-verzekeringsarts kijken dan of de beslissing juist genomen is. Oordelen zij van niet, dan volgt een nieuwe beslissing.

WIA

De IVA uitkering

Wanneer je duurzaam meer dan 80% arbeidsongeschikt bent dan krijg je definitief een Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten (IVA) toegewezen. De meeste arbeidsongeschikten met Parkinson komen uiteindelijk in deze regeling. In dit geval heb je geen sollicitatieplicht meer en blijft je uitkering ook doorgaan wanneer je nog wat bijverdient. Verdien je langere tijd meer bij, dan kan dat wel tot een herbeoordeling leiden. (IVA-uitkering is 75 procent van het laatstverdiende loon gemaximaliseerd tot een maximum dagloon).

De WGA uitkering

Wanneer je tussen de 35 en 80% arbeidsongeschikt bent is de situatie ingewikkelder. Je valt dan in de regeling Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA). Dit is een regeling die je stimuleert om nog werk en inkomen te vinden wat past bij wat je nog wel kunt. Het kan zijn dat je gedeeltelijk in dienst blijft bij je huidige werkgever, anders krijg je een periode de tijd om passend werk te vinden. In deze periode krijg je een uitkering tot 70 procent van je laatstverdiende loon (gemaximeerd tot een maximum dagloon). Maar wanneer je na die periode nog geen werk hebt passend bij wat je nog kunt, dan krijg je een hele kleine uitkering totdat je wel weer passend werk gevonden hebt. De periode waarna dit speelt is afhankelijk van je arbeidsverleden, vergelijkbaar met de WW-uitkering.

Met een WGA-uitkering wordt je gestimuleerd passend werk te zoeken, je bent immers gedeeltelijk arbeidsgeschikt. Je hebt dus ook een sollicitatieplicht. Hoe meer je verdient, hoe hoger het totale inkomen.

Bij minder dan 35% arbeidsongeschiktheid blijf je waarschijnlijk gewoon in dienst, maar ontvang je geen uitkering.

Aanvullende verzekeringen

Veel werkgevers hebben ook aanvullende verzekeringen afgesloten voor hun medewerkers. Er zijn twee veel voorkomende soorten: ten eerste de “hiaat”-verzekeringen die inkomen aanvullen boven de percentages van de WIA; en ten tweede de “excedent”-verzekeringen voor mensen met een inkomen boven het maximum dagloon. Er zijn teveel varianten om er hier in detail op in te gaan. Je werkgever kan je meer informatie geven.

Financiële regelingen voor zelfstandigen

In Nederland zijn er naast de meerdere miljoenen mensen die in loondienst werken naar schatting één miljoen zelfstandigen. Variërend van directeuren groot aandeelhouders van soms omvangrijke ondernemingen tot zzp-ers. Vooral het aantal zzp-ers is de laatste jaren fors toegenomen.

Voor zelfstandigen is door de overheid geen enkele regeling getroffen om het wegvallen van inkomen te compenseren bij ziekte of arbeidsongeschiktheid. De overheid springt slechts bij in de vorm van 'bijstand' als een uiterste redmiddel. Als zelfstandige kun je dus alleen rekenen op een uitkering bij ziekte of arbeidsongeschiktheid als je zelf een arbeidsongeschiktheidsverzekering hebt afgesloten. Veel zelfstandigen hebben op dit moment niet zo’n verzekering! Een andere mogelijkheid is het om financiële reserves op te bouwen die aangesproken kunnen worden in geval van ziekte. Het duurt echter vaak lang om voldoende reserves op te bouwen.

Als kleine zelfstandige heb je vaak (eind)verantwoordelijkheid voor alle werkzaamheden (acquisitie, administratie, inkoop, uitvoering). Hulp van bijv. arbeidsdeskundigen zul je zelf moeten organiseren en betalen. Vrijwel iedere maatregel voor het aanpassen van je werkzaamheden brengt kosten met zich mee en gezien de progressiviteit van Parkinson hebben de meeste maatregelen slechts een tijdelijke werking. Het vooraf inschatten van het rendement van elke maatregel is dan ook nauwelijks mogelijk.

Tip

  • Kom na de diagnose zo snel mogelijk in actie. De mogelijkheden om aanpassingen in je werksituatie door te voeren worden steeds kleiner.
  • Vaak bepaalt jouw bijdrage voor een groot deel de waarde van je bedrijf. Realiseer je dat “willen” en “kunnen” door parkinson uit elkaar gaan lopen. Overweeg hoe je de toekomst en de waarde van je bedrijf het beste overeind houdt, ook al kun jij niet meer wat je vroeger kon. Een successieplan eerder inzetten?, winst inleveren voor een assistent / vervanger / compagnon/ opvolger?, het bedrijf verkopen?

Op het gebruik van deze website zijn de gebruiksvoorwaarden van toepassing.
Door het gebruik van de website of het forum gaat u akkoord met de toepasselijkheid van deze voorwaarden. 
Privacy- en cookiepolicy | Opzeggen lidmaatschap