Gepubliceerd op 13 maart 2017
Door: mevr. S. Mesman

De onderverdeling in verschillende subgroepen wordt goed duidelijk tijdens de ziekte van Parkinson (PD), wanneer dopamine neuronen van de substantia nigra (SNc) degenereren, terwijl de neuronen van het ventrale tegmentale gebied (VTA) relatief intact blijven. Dit specifieke verlies van SNc neuronen tijdens PD is de belangrijkste oorzaak van de symptomen in PD patiënten. Waarom neuronen van de SNc wel degenereren en de neuronen van de VTA gespaard blijven is nog onduidelijk. Om meer te weten te komen over de specifieke gevoeligheid van de verschillende subgroepen voor degeneratie is het van belang inzicht te krijgen in de ontwikkeling van dopamineneuronen en hoe de verschillende subgroepen worden gespecificeerd.

De ontwikkeling van nieuwe therepieën in de behandeling van PD richt zich steeds meer op de specifieke aanpak van subgroep degeneratie en de mogelijkheid tot het transplanteren van cellen ter vervanging van de aangedane groep neuronen. Om dit soort therapieën te laten slagen is het van groot belang dat stamcellen kunnen worden aangezet tot het specificeren in de juiste subgroep dopamine neuronen in celkweek, voordat deze cellen kunnen worden getransplanteerd in het aangetaste brein.

Tijdens mijn promotietraject heb ik mij gericht op de vraag hoe de verschillende subgroepen in de populatie dopamine neuronen ontstaan en welke factoren een rol spelen tijdens deze ontwikkeling. Om deze vraag te beantwoorden heb ik onderzocht welke signaleringscascades en transcriptiefactoren tijdens de embryonale ontwikkeling van belang zijn in het brein voor de ontwikkeling en specificatie van dopamine neuronen. Daarnaast heb ik een nieuwe techniek ontwikkeld om de ontwikkeling van de verschillende subgroepen te manipuleren en zo meer inzicht te krijgen in de factoren die betrokken zijn bij de specificatie van de subgroepen. In dit proefschrift specificeer ik de rol van de signaleringsmoleculen Shh en Wnt in het embryonale middenbrein. Daarnaast heb ik 6 nieuwe factoren beschreven die een rol kunnen spelen in de ontwikkeling van dopamine neuronen en de verschillende subgroepen. Van 3 van deze factoren heb ik aangetoond dat deze daadwerkelijk een functie hebben in deze ontwikkeling en specificatie.

De nieuwe kennis beschreven in dit proefschrift biedt nieuwe inzichten in de ontwikkeling van dopamine neuronen en de verschillende subgroepen. Deze inzichten kunnen helpen in de mogelijkheid tot het gericht behandelen van de degeneratie van de SNc neuronen tijdens PD en in de ontwikkeling van goed functionerende celtransplantatie therapieën.

Simone Mesman