Door Werkgroep Wetenschapsnieuws

Het gaat om energierijk, onhoorbaar hoog geluid (ultrageluid, ultrasound, vandaar de Engelse afkorting FUS = Focussed Ultrasound Surgery), dat van meerdere kanten van de hersenen ingestraald wordt. De behandeling vindt plaats terwijl de patiënt zich in een MRI scanner bevindt. Daardoor kunnen de geluidsgolven met grote precisie gericht worden. Er hoeft dus niet gesneden te worden. Er zijn wel twee ingrepen nodig, omdat beide hersenhelften behandeld moeten worden.

In Nederland is deze behandeling (nog) niet beschikbaar, maar een Zwitserse onderzoeksgroep heeft nu 10 patiënten gevolgd die de ingreep hadden ondergaan. Het ging daarbij om patiënten die ervoor kozen geen DBS operatie te ondergaan of zij er voor in aanmerking kwamen of niet. Tevens waren de patiënten nauwkeurig geselecteerd op de ernst van hun klachten en hun beperkte gevoeligheid voor parkinsonmedicijnen zoals levodopa.

Belangrijkse bevindingen

Een jaar na de tweede behandeling is gekeken hoe de patiënten het maakten. Dit waren de belangrijkste bevindingen:

• De intensiteit van een aantal klachten, zoals tremor, stijfheid en pijn, was flink afgenomen.
• Het gebruik van levodopa was aanzienlijk verminderd; 7 van de 10 patiënten namen zelfs helemaal geen medicijnen meer in.
• Een aantal klachten op het gebied van de spraak was verergerd.
• Verschillende patiënten, maar niet allemaal, hadden minder last van slaapproblemen, kramp, en onwillekeurige bewegingen.

De onderzoekers concluderen hieruit dat de ingreep effectief is bij het onder controle brengen van klachten die niet met medicatie waren te behandelen. Ze pleiten voor een vervolgstudie met een groter aantal deelnemers om te onderzoeken in hoeverre de behandeling met FUS mogelijk een alternatief kan zijn voor DBS.

Toelichting bij de titel van het besproken artikel

• Tractotomy = tractotomie = chirugische procedure waarbij bepaalde zenuwen worden doorgesneden
• Pallidothalamic tracts = pallidothalamische verbindingen = zenuwen die een verbinding vormen van de interne globus pallidus (GPi, onderdeel van de basale kernen) en de  thalamus. Deze zenuwen hebben een remmende werking waardoor beweging-aansturende signalen vanuit de thalamus verzwakt worden. Een gebrek aan dopamine, zoals bij parkinson, leidt tot versterking van de remmende werking. Deze kan worden opgeheven met de besproken ingreep.

Bronnen

Gallay MN, Moser D, Magara AE, Haufler F and Jeanmonod D, 2021. Bilateral MR-Guided Focused Ultrasound Pallidothalamic Tractotomy for Parkinson’s Disease With 1-Year Follow-Up. Front. Neurol. 12:601153. doi:10.3389/fneur.2021.601153.  

Saman vlogt 'Nieuwe therapieën & Parkinson', https://www.youtube.com/watch?v=gitfxizOUIQ

Meer (Engelstalige) informatie over de behandeling met ultrageluid is te vinden op de website van de Focused Ultrasound Foundation: https://www.fusfoundation.org.