Door Werkgroep Wetenschapsnieuws

In de “zwarte kern”, een gebied in de hersenen dat een rol speelt bij de controle van bewegingen, treedt een storing op in de zenuwcellen die dopamine produceren en deze cellen sterven uiteindelijk af. Dat proces is vaak al ver gevorderd als de eerste tekenen van de ziekte van Parkinson zich openbaren.

Los daarvan kunnen de hersenen ook schade oplopen als zij met flink extern geweld te maken krijgen. Denk aan valpartijen, verkeersongevallen en geweldpleging. Dit heet “niet-aangeboren hersenletsel” (NAH), ook wel bekend als “Traumatic Brain Injury”, en kan leiden tot lichamelijke, maar ook psychische klachten, zowel in denkvermogen als emotioneel en in gedrag. Al deze symptomen kunnen zich ook voordoen bij de ziekte van Parkinson. Daarom heeft een groep Amerikaanse onderzoekers zich gebogen over de vraag: heeft NAH invloed op de leeftijd waarop de ziekte van Parkinson zich manifesteert, en de leeftijd waarop een parkinsonpatiënt overlijdt? Het eerste lijkt het geval; het tweede niet.

Methode

De onderzoekers bestudeerden de gegevens van 423 overleden parkinsonpatiënten; 53 met een geschiedenis van NAH, en 370 zonder enig hoofdtrauma. Van de NAH-patiënten waren er 42 bij het oplopen van het hersenletsel minder dan vijf minuten buiten bewustzijn, en 11 meer dan vijf minuten. De onderzoekers lieten een neuroloog de leeftijd vaststellen waarop de ziekte van Parkinson zich had geopenbaard. Ook stelden zij de overlevingskans vast, en bepaalden in een autopsie hoeveel schade de “zwarte kern” had opgelopen.

Bevindingen

Gemiddeld over alle patiënten met traumatisch hersenletsel openbaarde de ziekte van Parkinson zich 4,9 jaar eerder. Bij de patiënten die minder dan vijf minuten buiten bewustzijn waren geweest, openbaarde de ziekte van Parkinson zich gemiddeld 3,6 jaar eerder, en bij patiënten die langer dan vijf minuten buiten bewustzijn waren geweest, gemiddeld 9,9 jaar. Dit verschil is opvallend, maar niet statistisch significant vanwege de kleine aantallen.

 De patiënten met traumatisch hersenletsel (NAH) leefden na hun parkinsondiagnose gemiddeld nog 5,9 jaar langer dan de patiënten zonder traumatisch hersenletsel, waarbij de sterfleeftijd niet aantoonbaar beïnvloed werd door het hersenletsel.

Ook werd in de autopsie niet vastgesteld dat de NAH-patiënten in hun “zwarte kern” meer hersenschade hadden opgelopen dan de patiënten zonder traumatisch hersenletsel.

Conclusie

De slotconclusie van de onderzoekers luidt dat traumatisch hersenletsel het begin van de ziekte van Parkinson lijkt te versnellen met gemiddeld 4,9 jaar, maar de sterfleeftijd van parkinsonpatiënten niet beïnvloedt. Kennelijk verloopt het ziekteproces trager bij de onderzochte patiënten met hersenletsel. Wat de verklaring daarvan is wordt in het artikel niet besproken.

Bron: Traumatic brain injury accelerates Parkinson’s disease onset without altering Parkinson’s neuropathology, Jonathan Spiegel, Je Yeong Sone, Tracy Butler, Elizabeth Pirraglia, Mony J de Leon, Alzheimer's & Dementia, First published: 31 December 2021, https://doi.org/10.1002/alz.051517