Door Jeffrey Boertien

In onze darmen herbergen wij een veelvoud aan bacteriën, virussen, schimmels en andere micro-organismen, onze darmflora. Veranderingen in de darmflora zijn geassocieerd met verschillende aandoeningen. Ook bij parkinson lijkt de darmflora te zijn veranderd. Echter, eerdere onderzoeken zijn gebaseerd op mensen met parkinson die al parkinsonmedicijnen gebruikten. Het is daarom onduidelijk of de veranderingen aan de parkinson of de parkinsonmedicijnen zijn gerelateerd.

De darmen en parkinson

Bij de ziekte van Parkinson is er een duidelijke relatie met de darmen. Veel mensen met parkinson hebben klachten van het maagdarmstelsel, in het bijzonder constipatie. Achteraf blijkt constipatie vaak één van de eerste symptomen te zijn en kan tot wel 20 jaar voor de diagnose aanwezig zijn. Ook samenklonteringen van het lichaamseigen eiwit alfa-synucleïne, in zogeheten Lewy-lichaampjes, kunnen in het zenuwstelsel van de darmen voorkomen. Deze Lewy-lichaampjes zijn karakteristiek voor zenuwcellen die bij parkinson zijn aangedaan. Mogelijk begint parkinson bij een deel van de mensen dan ook in de darmen. De darmflora kan hierbij een belangrijke rol spelen.

De darmflora en parkinson

Inmiddels hebben meer dan 15 wetenschappelijke onderzoeken de darmflora bij mensen met parkinson onderzocht. Zij vinden allemaal verschillen ten opzichte van de darmflora van gezonde controlepersonen. Veel terugkerende resultaten zijn verminderde hoeveelheden van bacteriën die korte-keten-vetzuren produceren, die een ontstekingsremmende werking hebben. Ook worden er meer Bifidobacteriën en Lactobacillen gevonden bij parkinson. Echter, bijna alle deelnemers aan eerdere onderzoeken gebruikten al parkinsonmedicijnen. Slechts één kleine subgroep van nog onbehandelde deelnemers is onderzocht en hier werden veel minder verschillen in aangetoond. Mogelijk dat een deel van de veranderingen door de parkinsonmedicijnen komt.

Bevindingen bij onbehandelde parkinson

Daarom is in het kader van het Groningse DUPARC-onderzoek, de darmflora van mensen in de vroeg fase van parkinson onderzocht, nog voor zij werden behandeld. Dit onderzoek werd aangevuld met een darmflora-onderzoek uit Finland waarin een vergelijkbare groep werd onderzocht. Ook bij deze nog onbehandelde mensen in de vroeg fase van parkinson, werden al veranderingen in de darmflora gevonden. Dit ging met name om verminderde hoeveelheden van bacteriën die ontstekingsremmende korte-keten-vetzuren produceren. Er werden geen veranderingen gezien in de hoeveelheid Bifidobacteriën en Lactobacillen.

Conclusie

De darmflora bij parkinson is al veranderd in de vroege fase, nog voor men parkinsonmedicijnen gebruikt. Momenteel wordt in het DUPARC-vervolgonderzoek gekeken of eerder beschreven veranderingen, zoals toegenomen hoeveelheden Bifidobacteriën en Lactobacillen, optreden na het begin van de behandeling. Dit helpt om te bepalen of het zinvol en veilig is om behandelingen gericht op de darmflora te ontwikkelen voor mensen met parkinson.

Bronnen

Artikel met onderzoeksprotocol DUPARC-onderzoek:

https://bmcneurol.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12883-020-01811-3

Overzichtsartikel eerdere darmflora-onderzoeken in parkinson:

https://content.iospress.com/articles/journal-of-parkinsons-disease/jpd191711

Darmflora-onderzoek nog onbehandelde mensen in de vroege fase van parkinson:

https://www.nature.com/articles/s41531-022-00395-8