Door Werkgroep Wetenschapsnieuws

Inleiding

Hypokinetische dysartrie is een spraakstoornis als gevolg van een neurologische aandoening, die vaak voorkomt bij mensen met de ziekte van Parkinson. De meest opvallende symptomen zijn monotoon stemgeluid, in wisselende snelheid spreken, weinig nadruk bij het spreken, binnensmonds spreken en daardoor slecht verstaanbaar zijn (Kalf et al. 2008). Contact met anderen verloopt moeizaam, en dat belemmert het sociale leven (Website Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Fonetrie).

Wetenschappers van de American Speech and Language and Hearing Association onderzochten of gerichte voorlichting over de stoornis tot beter begrip leidde en tot een positievere houding van luisteraars tegenover sprekers, blijkend uit betere scores voor een aantal cognitieve en communicatieve vaardigheden (Fletcher et al. 2023).

Methode

Honderdzeventien deelnemers die als luisteraars optraden, kregen de opdracht om bij acht mensen met een milde hypokinetische dysartrie de gesproken tekst uit te schrijven. Er werd ook gevraagd om enige cognitieve en communicatieve eigenschappen van de sprekers te beoordelen, elk met een score. De deelnemers werden willekeurig verdeeld in vier subgroepen. Groep 1 (n= 29) kreeg voorafgaand aan het uitvoeren van de opdracht geen gerichte voorlichting. Groep 2 (n = 29) kreeg beperkte inhoudelijke informatie. Groep 3 (n = 30) kreeg aanvullende voorlichting die vooral benadrukte dat hypokinetische dysartrie de intelligentie niet beïnvloedt, en het begrip niet doet afnemen. Groep vier (n=29) kreeg geluidsfragmenten te horen van (gezonde) peers (mensen met vergelijkbare kenmerken maar zonder de stoornis).

Resultaten

In eerder wetenschappelijk onderzoek bleken mensen met hypokinetische dysartrie lager te scoren dan hun peers op een aantal communicatieve en cognitieve vaardigheden. Ook op intelligentie en begrip kregen zij een lagere score. Men veronderstelde dat de stoornis samen gaat met verminderde cognitieve vaardigheden (Walshe et al. 2008, Fletcher et al. 2023) en dat zou andere vaardigheden negatief beïnvloeden. Is hier sprake van een vooroordeel bij de luisteraars?

In het hier gepresenteerde  onderzoek werd gekeken naar het effect van verschillende vormen van voorlichting aan luisteraars over dysartrie bij mensen met parkinson. Uitgebreide voorlichting waarin werd benadrukt dat dysartrie geen invloed heeft op begrip en intelligentie, bleek de houding van luisteraars gunstig te beïnvloeden. Dit resulteerde in een statistisch significant positief effect op de scores voor zelfvertrouwen uitstralen, intelligentie en sympathiek overkomen.

Voorlichting bleek geen effect te hebben op scores van communicatieve en cognitieve vaardigheden van de sprekers, noch op het onderwerp uitschrijven van de gesproken tekst.

Conclusie

Er bestaan vooroordelen over communicatieve en cognitieve vaardigheden van parkinsonpatiënten met bijkomende spraakstoornissen vanwege dysartrie. Voorlichting en campagnes die wijzen op de moeilijkheden die deze patiënten tegenkomen zouden kunnen helpen de beeldvorming over de aandoening te verbeteren. Hierbij is het vooral van belang te benadrukken dat de aandoening geen effect heeft op begrip en intelligentie. Gerichte voorlichting zou de houding van de luisteraar over de spreker kunnen verbeteren.

De onderzoekers geven aan dat nog maar beperkt hierover is gepubliceerd en het bewijs dun is. De onderzoekers hanteren terecht de term “preliminary results”. Aanvullend onderzoek is dan ook gewenst.

Bronnen

• Fletcher AR, Potts MW,  Borrie SA. Educational Information Improves Attitudes Toward people with Dysarthria Secondary to Parkinson’s Disease. Am J Speech Lang Pathol 2023 Mar 7, https://pubs.asha.org/doi/10.1044/2022_AJSLP-22-00234
• Https:/www.nvlf.nl. Website Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Fonetrie. Geraadpleegd 30 maart 2023
• Kalf JS, de Swart BJM, Bloem BR, Munneke M. Richtlijn logopedie bij de ziekte van Parkinson. Tijdschrift neurologie en neurochirurgie 2008, 109:358-363
• Walshe M, Miller N, Leahy M, Murray  A. Intelligibility of dysarthric speech. Perceptions of speakers and listeners.Int J Lang Commun Discord 2008 nov, 43 (6): 633-648