Door werkgroep wetenschapsnieuws

Voorgestelde oorzaken

Er zijn meerdere processen die tot gewichtsverlies kunnen leiden:

• • Verhoogd energieverbruik door tremor en stijfheid
  • Verminderde opname van voedingsstoffen in de darmen
  • Een gebrek aan eetlust, mogelijk ook ten gevolge van medicijngebruik en/of stemmingswijzigingen
  • Moeite met het bereiden van maaltijden
  • Problemen met slikken

De hier besproken publicatie gaat over de rol van bacteriën in de darmen.

Microben in de darm

De menselijke darmen bevatten grote aantallen organismen die te klein zijn om met het blote oog te zien. Het gaat daarbij onder meer om bacteriën, schimmels en virussen, die samen het microbioom vormen. Dat microbioom vervult belangrijke taken, niet alleen bij de vertering en opname van voedsel maar bijvoorbeeld ook bij het gezond houden van de darmwand en bij het goed functioneren van het afweersysteem. Het is bekend dat veranderingen in de soortensamenstelling verband houden met de ziekte van Parkinson. Recente studies hebben aangetoond dat veranderingen in de soortensamenstelling ook kunnen leiden tot spierafbraak, wat mogelijk een rol speelt bij ondergewicht bij parkinson.

Het onderzoek

De Taiwanese groep deed daarom onderzoek naar de invloed van darmmicroben op ondergewicht bij parkinson. Voor het onderzoek werden gegevens van 330 deelnemers gebruikt, bestaande uit 199 mensen met parkinson en een controlegroep van 131 gezonde personen. Bij de personen met parkinson bleek inderdaad vaker sprake te zijn van ondergewicht. Van alle personen werden monsters van de darminhoud geanalyseerd. Er werd gekeken naar verschillen tussen de mensen met en zonder parkinson, maar ook naar verschillen binnen de parkinsongroep tussen mensen met en zonder ondergewicht. Daarbij bleek het mogelijk om de belangrijkste bacteriën te identificeren die verband hielden met gewichtsverlies. Met behulp van een statistisch model kon worden geschat dat deze verschillen ongeveer 40% bijdragen aan het gewichtsverlies. Het is dus niet de enige factor maar speelt wel een behoorlijk grote rol.

Mechanismes

Sommige bacteriesoorten kwamen vaker voor bij patiënten met ondergewicht, andere juist minder vaak. Hoewel niet bekend is waarom dat zo is, valt er wel iets te zeggen over de gevolgen van deze bevinding. De bacteriën die vaker voorkwamen, hadden allen een ontstekingsbevorderende werking. De auteurs schrijven dat de stoffen die daarbij vrijkomen een negatieve invloed kunnen hebben op processen die de hoeveelheid spiermassa bepalen. De bacteriën die minder vaak voorkwamen bij patiënten met ondergewicht werden gekenmerkt door de productie van korte-keten-vetzuren (afgekort als SCFAs, van het Engelse short chain fatty acids). Korte-keten vetzuren zijn vetzuren met 2 tot 6 koolstofatomen. Voorbeelden zijn azijnzuur, propionzuur en boterzuur. Ze  worden in de darmen geproduceerd tijdens de vertering van vezels en koolhydraten en zijn van belang voor de gezondheid van de darmen. Ze hebben tevens een ontstekingsremmende werking. Minder SCFAs betekent dus meer ontsteking. Ze kunnen ook invloed hebben op gebieden in de hersenen die de eetlust en de stofwisselingen regelen. Ook dat zou kunnen bijdragen aan gewichtsverlies.

Conclusie

Vanwege diverse beperkingen noemen de auteurs hun onderzoek verkennend. Dat weerhoudt hen er niet van om een aantal voorlopige conclusies te trekken. Veranderingen in het microbioom dragen voor ongeveer 40 % bij aan het gewichtsverlies dat bij ongeveer de helft van de mensen met parkinson optreedt. Dit zou deels verklaard kunnen worden door veranderingen in de darmen - toename van ontstekingsbevorderende bacteriën en afname van korte keten vetzuren (SCFA)-producerende bacteriën -, en de invloed daarvan op stofwisseling, eetlust en spiermassa. Op grond hiervan suggereren de auteurs dat gewichtsafname bij parkinson misschien beperkt kan worden door het gebruik van SCFA-supplementen en SCFA-producerende probiotica. Of dat ook echt zo is zal nog wel eerst onderzocht moeten worden.

Besproken artikel

Shih, LC., Lin, RJ., Chen, YL. et al. Unravelling the mechanisms of underweight in Parkinson’s disease by investigating into the role of gut microbiome. npj Parkinsons Dis. 10, 28 (2024).
https://doi.org/10.1038/s41531-023-00587-w