Door werkgroep wetenschapsnieuws

Parkinson beïnvloedt het dagelijks leven op vele manieren, en dat geldt ook voor seks: veel mensen met de ziekte hebben minder zin in seks, pijn bij het vrijen of orgasmeproblemen. De helft van de mannen met parkinson heeft erectieproblemen. Zowel mannen als vrouwen met de ziekte kunnen vaak moeilijker of minder intens klaarkomen.

Effect van DBS op het seksleven

Ook de parkinsonmedicijnen kunnen een negatief effect hebben op het seksleven. Zo kunnen medicijnen die het tekort aan dopamine aanvullen, erectieproblemen veroorzaken door een hoge bloeddruk. De oorzaak kan ook liggen in het aanvullend gebruik van antidepressiva en slaapmiddelen. Dit roept de vraag op welke invloed andere therapieën hebben, met name de steeds vaker toegepaste hersenoperatie diepe hersenstimulatie (DBS of STN-DBS).

Amir Reza Bahadori en zijn collega’s aan de Universiteit van Shiraz (Iran) bogen zich over deze vraag, en bestudeerden daarvoor vijf medische databases. De onderzoekers vonden zes studies, met in totaal 532 deelnemers van gemiddeld 62 jaar oud, die het effect van DBS op het seksueel functioneren maten.

Wat bleek? De deelnemers die DBS hadden ondergaan, functioneerden seksueel beter dan vóór de ingreep. Bovendien ervoeren zij een aantoonbaar hogere kwaliteit van hun leven.

Hyperseksualiteit

Parkinson en bijbehorende medicijnen gaan soms samen met een ander, minder bekend en minder vaak voorkomend fenomeen, namelijk een sterk vergrote zin in en behoefte aan seks, genaamd hyperseksualiteit. Dit lijkt misschien leuk, maar is het allerminst. Het is al langer bekend dat medicijnen die levodopa bevatten, maar ook dopamine-agonisten zoals ropinirol, soms een gok-, koop- of seksverslaving veroorzaken.

Natalie Tayim en haar collega’s aan de Universiteit van Doha (Qatar) bestudeerden hyperseksualiteit door diepte-interviews met negen Engelssprekende mensen met parkinson, zes mannen en drie vrouwen van gemiddeld 62 en 64 jaar. Acht van de negen mensen zaten in een monogame relatie met een vaste partner.

Hyperseksualiteit uit zich door een obsessie met seks, verhoogde lust, en ander, vaak risicovoller gedrag. De praktijk varieerde; de toegenomen lust leidde niet altijd tot vaker seks met de partner, wel tot vaker masturberen en vreemdgaan. Ook het zelfbeeld inzake de ziekte verschilde: sommigen beschouwden hun hyperseksualiteit als natuurlijk; anderen vonden het in strijd met hun waarden.

De impact van de ziekte is overwegend negatief, zowel in het huwelijk als in familie- en kennissenkring, met ook een negatieve invloed op werkefficiency en fysieke gezondheid. Mensen met hyperseksualiteit ervaren vooral negatieve gevoelens bij hun partners, en ervaren ook vaak een persoonlijk stigma, inclusief gevoelens van schaamte, sociaal isolement, en moeite erover te praten, zelfs met professionele hulpverleners.

Kortom, de impact van hyperseksualiteit is groot, het verschijnsel zelf onbekend en onbemind, en verdient daarom meer aandacht.

Besproken artikelen

Bahadori, A. R., Zafari, R., Fathollahi, M. A., Davari, A., Sheikhvatan, M., Ranji, S., & Tafakhori, A. (2024). Effect of deep brain stimulation on sexual dysfunction among patients who had Parkinson’s disease: a systematic review and meta-analysis. Neurological Research, 46(12), 1181–1190. https://doi.org/10.1080/01616412.2024.2407645

Tayim, N., Panicker, J.N., Foley, J. et al. A qualitative study exploring the clinical phenomenology and impact of hypersexuality in patients with Parkinson’s Disease. Sci Rep 14, 28697 (2024). https://doi.org/10.1038/s41598-024-79966-z