Bron: Donders Instituut

Al sinds de jaren zeventig maken artsen melding van een merkwaardige bijwerking bij mensen met parkinson: een plotselinge toename van creativiteit. Dit fenomeen wordt vaak in verband gebracht met dopamine-agonisten, medicijnen die worden gebruikt om de motorische symptomen van parkinson te behandelen door het verlies van dopamine-producerende cellen in de hersenen te compenseren. Maar als creativiteit meer zou kunnen zijn dan een bijwerking, zou het ook onderdeel van de behandeling kunnen zijn.

Samen met neuroloog Bas Bloem, epidemioloog Sirwan Darweesh en kunstenares Marjoke Plijnaer onderzocht Spee de wisselwerking tussen creativiteit en parkinson - zowel als mogelijk gevolg als therapeutisch hulpmiddel. In een recente publicatie in Nature npj Parkinson’s Disease onderzocht hun team bijna 800 mensen met parkinson. Opmerkelijk genoeg meldde 41% een merkbare verandering in hun creativiteit na de diagnose: soms een toename, soms een afname. Mensen die dopamine-agonisten namen, hadden significant meer kans om een verhoogde creatieve drive te rapporteren.

Maar het onderzoek draaide niet alleen om “geweldige kunst”. Spee's team keek naar wat zij “alledaagse creativiteit” noemt: experimenteren in de keuken, knutselen in de schuur of nieuwe manieren bedenken om te communiceren. “Het gaat niet om artistiek talent,” legt ze uit. “Het gaat ook om cognitieve flexibiliteitsvaardigheden en het ervaren van autonomie - nieuwe mogelijkheden zien, aanpassen, betekenis vinden in nieuwe vormen.”

Creativiteitsprogramma

Voortbouwend op deze bevindingen ontwikkelde het team in samenwerking met onderzoeker Jur Koksma van de transformatieve leerwetenschap een “speeltuin voor de geest”, een programma voor creatieve betrokkenheid. Gedurende tien weken werden mensen met parkinson uitgenodigd om verschillende creatieve uitlaatkleppen te verkennen: schilderen, muziek, modeontwerpen en meer. 

Lees verder op de website van het Donders Instituut