De noodzaak om pesticiden te verminderen, ook voor de gezondheid van boeren en tuinders
De noodzaak om pesticiden te verminderen, ook voor de gezondheid van boeren en tuinders
Onlangs stond er in het Algemeen Dagblad een interview met mij. Ik vertelde daarin wat de diagnose parkinson met mijn leven en werk doet. Ook sprak ik over het belang van biologische landbouw en het terugdringen van pesticiden. Deze middelen kunnen schadelijk zijn voor onze gezondheid en voor het milieu.
30 juni 2026
Er zijn aanwijzingen dat pesticiden een rol kunnen spelen bij ziekten van het zenuwstelsel, zoals parkinson, en bij sommige vormen van kanker. Ook worden pesticiden in verband gebracht met bijensterfte en het verlies van biodiversiteit.
Na het interview kreeg ik een reactie van een boer (zie hieronder). Hij wees erop dat niet alle onderzoeken een duidelijk verband laten zien tussen pesticiden en parkinson in Nederland. Dat klopt: niet elk onderzoek toont hetzelfde aan. Bijvoorbeeld omdat er soms alleen gekeken wordt naar de woonplaats op het moment van diagnose, en niet naar eerdere blootstelling in het leven. Ook is het lastig om ziekten als parkinson te onderzoeken, omdat ze zich vaak pas na tientallen jaren ontwikkelen.
Het is belangrijk om te benadrukken dat mijn boodschap niet is om boeren of tuinders de schuld te geven. Integendeel: ook zij kunnen risico lopen door hun werk. Zij gebruiken middelen die zijn toegestaan volgens de wet. Maar die regels zijn gebaseerd op kennis die nog niet altijd volledig is. Zo worden pesticiden meestal afzonderlijk getest, en niet in combinatie met andere middelen. Ook wordt er weinig gekeken naar mogelijke effecten op de lange termijn, zoals neurodegeneratieve ziekten.
Daarnaast zien we dat sommige stoffen binnen Europa verboden zijn vanwege risico’s voor gezondheid en milieu, maar elders nog wel gebruikt worden. En soms lijken nieuwe middelen sterk op oudere, verboden stoffen, terwijl niet altijd duidelijk is wat de gevolgen daarvan zijn.
Er zijn ook zorgpunten over nieuwe voorstellen in Europa. Die kunnen ervoor zorgen dat schadelijke middelen langer gebruikt mogen worden, dat controles minder vaak plaatsvinden en dat nieuwe wetenschappelijke inzichten minder snel worden meegenomen. Dit kan gevolgen hebben voor de gezondheid van mensen, dieren en de natuur.
Het aantal mensen met parkinson in Nederland lijkt de laatste jaren stabieler, maar in andere landen stijgt het juist. Daarom blijft het belangrijk om onderzoek te doen en voorzichtig te zijn met stoffen die mogelijk schade kunnen veroorzaken.
De kern van mijn boodschap is simpel: het gaat om de gezondheid van iedereen. Dus ook die van boeren en tuinders. Minder gebruik van chemische pesticiden, en meer inzet op duurzame en biologische landbouw, kan helpen om risico’s te verkleinen.
Laten we het gesprek hierover voeren met respect voor elkaar en op basis van feiten. Alleen zo komen we verder.
|
Hallo Ingrid, Laat ik beginnen met je sterkte te wensen in het omgaan met parkinson. Knap hoe je erover praat. Ik heb je artikel in BN De Stem en in Welingelichte kringen gelezen. Jammer dat je, ook onder Nederlandse omstandigheden het verband met de land- en tuinbouw zo sterk trekt. Aangetoonde verbanden zijn er internationaal met Rotanon en Paraquat. Middelen die in Nederland al 30-40 jaar zijn verboden. Recente Nederlandse onderzoeken zoals het incidentie onderzoek per postcode en het OBO-1 onderzoek laten geen verbanden zien tussen veel bespoten gebieden en de incidentie van parkinson. Dit was vooraf wel verwacht. Het beeld was zelfs tegenovergesteld. Gebieden met een hoog aandeel bespoten oppervlakte kennen een lager dan gemiddelde Parkinson incidentie. De door Bas Bloem aangezwengelde discussie over het mogelijke verband tussen bestrijdingsmiddelen en parkinson heeft op het platteland voor enorm veel onrust en polarisatie gezorgd. Internationaal zijn er enkele landen waar parkinson een erkende agrarische beroepsziekte is, waarbij er in de praktijk bijvoorbeeld in Frankrijk minder dan 50 erkende gevallen zijn. Recent onderzoek in Frankrijk en Duitsland laten het verband met toepassing bestrijdingsmiddelen niet zien. Het is natuurlijk prima om op te roepen tot verdere toetsing van bestrijdingsmiddelen ( en tal van andere stoffen), maar het zou goed zijn om in uitingen de meest recente bevindingen weer te geven. Daarnaast is het ook goed om de juiste getallen over parkinson erbij te benoemen (ca 40.000) en niet de gevallen van atypisch parkinsonisme erbij te trekken. Ook zou best benoemd mogen worden dat de incidentie, gecorrigeerd voor de leeftijdsfactor en voor de bevolkingsgroei, in Nederland met circa 40% is gedaald ten opzichte van 2010. Parkinson is een vreselijke ziekte, die ook ik van dichtbij ken, maar laten we de discussie voeren door op een objectieve wijze de resultaten van onderzoek en de resultaten van incidentie en prevalentie weer te geven. De polarisatie richting boeren is de laatste 5 jaar al te veel gevoed, waardoor boer en burger te veel tegenover elkaar gezet zijn. Als het gesuggereerde verband er in onderzoek niet uit komt, dan is het niet fair om boeren op deze wijze aan te spreken op een mogelijke rol in parkinson. |
Mijn reactie:
|
Beste boer en of tuinder, In het artikel heb ik de kennis over de sterke aanwijzingen voor een causaal verband tussen het gebruik van pesticiden en parkinson onder de aandacht willen brengen. Het is absoluut nergens de bedoeling geweest de boer of tuinder in een kwaad daglicht te stellen. De boer en tuinder zijn immers ook slachtoffer van het toelatingsbeleid op pesticiden. Het gaat om de gezondheid van iedereen en dus ook de boer en tuinder. Bewijs voor een ziekte die er tientallen jaren over kan doen om aan de oppervlakte te komen is sowieso één van een lange adem. Je verwijst naar een tweetal onderzoeken; Het postcode onderzoek toont geen correlatie aan maar heeft ook de woonplaats op het moment van diagnose als uitgangspunt genomen, zonder informatie over de jaren voor de diagnose of waar iemand is opgegroeid/geboren. Onderzoek Bestrijdingsmiddelen en Omwonenden (OBO) - Exposoom - Universiteit Utrecht Het obo-1 onderzoek heeft alleen aangetoond dat de gemeten waarde < 250 meter onder de grenswaarde liggen. Het obo-2 onderzoek dat loopt tot 2031 moet al dan niet aantonen of langdurige blootstelling schade berokkend. De middelen die jij noemt zijn dan misschien verboden , maar dat wil niet zeggen dat ze niet meer gebruikt worden in Europa of elders in de wereld. Er heerst bovendien een dubbele moraal; in Europa verboden vanwege hun gevaar voor gezondheid en milieu, maar met de export ervan flinke winsten maken buiten Europa. Bovendien verschillen de middelen die nu gebruikt worden alleen op een enkel molcuul met de genoemde verboden middelen. Er is niet uitgezocht in hoeverre dat invloed heeft op de bijwerkingen op korte of lange termijn. En glyfosfaat is in 2023 helaas weer voor 10 jaar toegestaan ondanks sterke aanwijzingen op schade voor de gezondheid. Het voorzorgsprincipe is hier niet gevolgd, met name door de sterke pesticiden lobby. Het aantonen van verbanden kan alleen als er ook op de verbanden getest wordt. Pesticiden worden niet getest op het mogelijk ontstaan van neurodegeneratieve ziekten en pesticiden worden alleen per pesticide getest en niet in combinatie of cumulatief. Dus de boer en tuinder gebruikt zijn pesticiden volgens de wet maar volgt te goeder trouw een wet gebaseerd op onvolledige of onjuiste adviezen . De food en feed omnibus die dit jaar besproken wordt in de Europese unie heeft voorstellen in zich die de gezondheid van mens en dier nog verder zullen verslechteren, nl:
Het feit dat de getallen voor parkinson de afgelopen jaren misschien lijken te stabiliseren in Nederland laat onverlet dat de getallen elders in Europa fors stijgen, bv in Spanje. Plannen om daar parkinson als beroepsziekte (als vierde land in Europa) te erkennen zijn in de maak. De Parkinson Vereniging probeert in Europees verband aandacht te vragen voor dit enorme probleem, door samenwerking met ParkinsonNederland.nl, FNV, Natuur en Milieu, Parkinsons Europe en de Health and Environment Alliance (HEAL) waarbij het ons om gezondheid gaat en natuur en biodiversiteit, biologisch boeren en verbouwen. De chemische pesticiden industrie met hun miljarden omzet en machtige lobby gaat het in ieder geval niet om de gezondheid van mens, boer of tuinder en natuur. Literatuur: Dimitry Wintermantel et al. EU Omnibus proposal increases pesticide risks.Science392,1348-1351(2026).DOI:10.1126/science.aeg8744 Meerman JJ, Sinnige TL, Klerx W, Tuominen A, Legler J, Piersma AH, Heusinkveld HJ, Westerink RHS. Exposure matters: The impact of exposure characteristics on In Vitro neurotoxicity of pesticides and implications for regulatory testing. Toxicology. 2026 Jun 10;526:154526. doi: 10.1016/j.tox.2026.154526. Epub ahead of print. PMID: 42269850. Moretto A, Colosio C. Biochemical and toxicological evidence of neurological effects of pesticides: the example of Parkinson's disease. Neurotoxicology. 2011 Aug;32(4):383-91. doi: 10.1016/j.neuro.2011 |
Lees meer ervaringsverhalen van belangenbehartiger Ingrid van Es - Koeter