Door werkgroep Wetenschapsnieuws

Er is nu een nieuw artikel verschenen met een uitgebreid overzicht van onderzoek naar nog een andere mogelijkheid om aan de hand van speeksel vast te stellen of iemand parkinson heeft, namelijk door bepaling van de hoeveelheid van het eiwit alfa-synucleïne (aSN). Het artikel werd geschreven door een Nepalese onderzoeksgroep die resultaten van 12 verschillende publicaties vergeleek en samenvatte.

Verkeerd gevouwen eiwitten

aSN is belangrijk voor het goed functioneren van zenuwcellen, maar kan ook schadelijke vormen aannemen. Dit gebeurt wanneer enkele moleculen zich met elkaar verbinden. Er ontstaat dan een zogenaamde oligomeer. Die oligomeren kunnen zich verder verstrengelen totdat zich uiteindelijk Lewy-lichaampjes vormen, bestaande uit een kluwen van verkeerd gevouwen eiwitten. Lewy-lichaampjes en aSN-oligomeren hebben een giftige werking. Ze vormen een kenmerk van de ziekte van Parkinson, maar ook van een verwante ziekte, namelijk dementie met Lewy-lichaampjes (ook wel: Lewy Body Dementie genaamd).

Ruggenmergvocht

aSN komt niet alleen in de hersenen voor maar ook in ruggenmergvocht, bloed en speeksel. Van deze drie lichaamsvloeistoffen is speeksel het eenvoudigst af te nemen.

Mogelijk betrouwbare methode

Bij de analyse van speeksel kan men zowel de totale hoeveelheid aSN als de hoeveel aSN in oligomere vorm bepalen. Wat bleek? Bij mensen met parkinson was de totale hoeveel aSN gemiddeld lager dan bij gezonde personen, maar de hoeveelheid oligomere-aSN was gemiddeld juist hoger. Op grond hiervan stellen de auteurs dat de bepaling van aSN in speeksel mogelijk een eenvoudige, gebruiksvriendelijke, kosteneffectieve en betrouwbare methode is om parkinson vast te stellen.

Mitsen en maren

Zoals altijd zijn er wel wat mitsen en maren. Zo zijn de bevindingen gebaseerd op uitkomsten van 12 verschillende studies, die soms tegenstrijdige resultaten gaven. De auteurs schrijven die verschillen  toe aan diverse factoren, zoals verschillen in analysemethode, omvang van de onderzochte patiëntengroep, en verschillen in ziekteduur op het tijdstip van analyse. Het is opvallend dat het artikel in het geheel niet in gaat op de vraag of parkinson aan de hand van speeksel te onderscheiden is van dementie met Lewy-lichaampjes. Waarschijnlijk zijn de auteurs zich wel bewust van dat probleem, want ze pleiten voor meer onderzoek.

Sanjeev Kharel, Rajeev Ojha, Anil Bist, Surya Prakash Joshi, Robin Rauniyar en Jayant Kumar Yadav, 2022. Salivary alpha-synuclein as a potential fluid biomarker in Parkinson’s disease: A systematic review and meta-analysis. Aging Medicine. 5, 53-62.

https://doi.org/10.1002/agm2.12192